A debacle grega. Perry Anderson

A crise grega provocou unha mestura de indignación e predicible autosatisfacción en Europa, tanto lamentando a dureza da solución imposta a Atenas como celebrando a retención no último minuto de Grecia dentro da familia europea, ou ambas a un tempo. Cada unha delas tan inútil como a outra. Unha análise realista non ten espazo para ningunha das dúas.

Que Alemaña é unha vez máis o poder hexemónico no continente non é algo novidoso en 2015: está claro desde polo menos os últimos 20 anos. Nin tampouco a reducción de Francia á súa serva -nunha relación non moi diferente á de Gran Bretaña cos EEUU- é unha novidade política: desde de Gaulle, os reflexos da clase política francesa déronlle a volta a aqueles da década dos corenta, non só na adaptación, senón tamén na admiración polo poder superior do momento, primeiro Washington e despois Berlín.

Sorprende menos aínda o resultado até agora da unión monetaria. Desde o principio, os beneficios económicos da integración europea –dadas por sentadas as opinións ben pensantes en todos os ámbitos- eran moi modestos.

En 2008, a estimación máis prudente, de dous economistas favorables á integración, Barry Eichengreen e Andrea Boltho, chegaron á conclusión de que pode ter aumentado o PIB do Mercado Común nun 3-4% desde finais dos anos cincuenta até mediados dos anos setenta; que o impacto do Sistema Monetario Europeo foi inoperante; que a Acta Única Euroea puido engadir outro 1% ; e que a unión monetaria apenas tiña ningún efecto discernible nin na taxa de crecemento nin no nivel de produción.

Isto foi antes de que a crise financeira global batese en Europa. Desde entón, notoriamente, a camisa de forza da moeda única foi tan desastrosa para o mediterráneo sur da Unión Europea, como vantaxosa para Alemaña, onde a presión salarial –que enmascara un moi baixo crecemento da produtividade- deu á industria alemá un látego de man competitivo en toda a UE. En canto ás taxas de crecemento, unha ollada aos resultados económicos de Gran Bretaña ou Suecia desde Maastricht é suficiente para mostrar o baleira que é a afirmación de que o euro foi unha bendición especial para calquera país que non sexa o seu principal arquitecto.

Esta é a realidade da “familia europea”, tal e como a construíu a unión monetaria e o Pacto de Estabilidade. A súa ideoloxía non se ve afectada. No discurso oficial e intelectual, a UE asegura a paz e a prosperidade do continente, desterra a fantasma do conflito entre nacións, defende os valores da democracia e os dereitos humanos, así como os principios do libre mercado temperado, no que se basea calquera outra liberdade en última instancia. As súas regras, aínda que firmes, son flexibles; as súa motivacións unen solidariedade e eficiencia.

Para a sensibilidade formada por esta ideoloxía –compartida por toda a clase política europea e a inmensa mayoría dos comentaristas e xornalistas- os sufrimentos de Grecia foron difíciles de observar. Pero ao final o sentido común prevaleceu, acadouse un compromiso e todos deben compartir a esperanza de que non se fixo un dano irreparable á UE.

Desde a vitoria electoral de Syriza en xaneiro o curso da crise en Grecia tamén foi predicible, se ben cun xiro final que non puido ser previsto. As orixes da crise descansan nunha combinación da fraude perpetrada polo PASOK baixo Kontastinos Simitis na cualificación para a entrada na zona euro, e o impacto da crise mundial de 2008 sobre a débil, cargada de débeda e non competitiva economía grega.

Desde 2010, sucesivos paquetes de austeridade –en tempos chamados “plans de estabilización”-  foron inflinxidos a Grecia, dictados por Alemaña e Francia, cuxos bancos estaban nun maior risco ante un default grego, pero implementados pola Troika da Comisión Europea, o Banco Central Europeo e o Fondo Monetario Internacional supervisando o asunto.

Cinco anos despois de desemprego masivo e recortes no estado do benestar, a débeda grega simplemente creceu aínda máis. Syriza accedeu ao goberno porque prometeu, con retórica ardente, poñer fin ao goberno da Troika sobre Grecia. “Renegociaría” os termos da tutela do país en Europa. Como esperaba facelo? Simplemente reclamándoo de xeito amable, e maldecindo cando non chegaba. Súplicas e maldicións por igual apelando aos valores máis elevados de Europa, ás que o Consello Europeo, con seguridade, non podería permanecer xordo.

Incompatible con estas efusións que mesturaban súplica e imprecación era, desde o principio, calquera idea de desistir do euro. Había dúas razóns para iso. A perspectiva provinciana da dirixencia de Syriza que atopaba difícil facer unha distinción entre ser membro da UE e da eurozona, tratando a saída do euro como se fose unha expulsión virtual da outra: o peor pesadelo para calquera bo europeo, tal como eles se vían.

Tamén eran conscientes do feito de que os estándares de vida gregos –lubricados polas baixas taxas de interese provocados pola converxencia dos diferenciais de toda Europa, enchidos cos Fondos Estruturais, aumentaran nos anos Potemkim de Simitis, deixando cálidos recordos populares do euro, que non se conectaron coas miserias posteriores a el. Syriza non fixo ningún intento de explicar a conexión. Tsipras e os seus colegas aseguraron a todos os que puideron escoitalos que, polo contrario, non podía haber ningunha dúbida sobre abandoar o euro.

Con isto, venceron calquera esperanza seria de negociación coa Europa real –non coa súa terra soñada.  En 2015, a ameaza dun Grexit era economicamente moito máis débil que en 2010, porque agora os bancos alemáns e franceses xa sacaran os seus froitos co rescate indo nominalmente a Grecia. A pesar da palabrería alarmista residual en toda parte, o Ministerio de Finanzas alemán desestimou, desde hai tempo, e con razón, as dramáticas consecuencias materiais dun default grego.

Pero para a ideoloxía europea, á que están subscritos todos os gobernos da eurozona, o golpe simbólico da moeda única –de feito, na típica linguaxe de moda, o “proxecto europeo” mesmo- sería grave, un revés que se considerou fundamental evitar. Se Syriza puxese enriba, tan pronto como foi elixida, plans contixentes para administrar un default -perparando o control de capitais, a moeda alternativa, e outras medidas transitorias que deberían ser impostas durante unha noite- e ameazase á UE con el, tería unha arma de negociación na súa man.

Se tamén deixase claro que, en caso de enfrontamento, podería retirar a Grecia da OTAN, mesmo Berlín pensaríao dúas veces antes de impoñer un terceiro paquete de austeridade nos fociños duns EEUU asustados ante calquera perspectiva similar a esta. Pero para os Cándidos de Syriza, isto era, naturalmente, aínda máis tabú que pensar no Grexit. Así, fronte un peticionario suplicando e abusando deles, pero sen unha carta na manga, por que as potencias europeas haberían facer ningunha concesión, sabendo de antemán que o que decidisen serían aceptado? En realidade, comportáronse dun xeito bastante racional.

O xiro na crónica anunciada veu cando o primeiro ministro grego, Alexis Tsipras, desesperadamente, convocou o referéndum sobre o terceiro memorándum, e o electorado grego, por unha gran maioría, rexeitouno. Armado con este rotundo “non”, Tsipras regresou a Bruxelas para pronunciar un “si” de can apaleado a un cuarto e aínda máis duro memorándum, alegando que non tiña outra alternativa, porque os gregos estaban co euro.

Nese caso, por que non facer a pregunta no referéndum? Aceptaría calquera cousa por ficar no euro? Ao pedir un firme “non” e nunha semana dar un sumiso “si”, Syriza tirou a toalla a unha velocidade sen precedentes desde que os créditos de guerra foron apoiados pola socialdemocracia europea en 1914, aínda que desta vez unha minoría do partido salvou o honor.

No curto prazo, Tsipras, sen dúbida florecerá sobre as ruínas das súas promesas, o mesmo que, a máis obvia comparación estranxeira, Ramsay Macdonald, líder do Partido Laborista, fíxoo en Gran Bretaña encabezando un goberno composto por conservadores e impoñendo austeridade na Gran Depresión, antes de ser sepultado no desprezo dos seus contemporáneos para a posteridade. Grecia tivo a súas propias figuras como esta. Poucos esqueceron a Stefanos Stefanopoulos da Apostasia de 1965. O país, sen dúbida, vai que volver vivir outro.

E que dicir da lóxica máis ampla da crise? Como todas as enquisas mostran, o apego á UE declinou abruptamente na última década en todas partes e por boas razón. Agora é vista amplamente como o que é: unha estrutura oligárquica, plagada de corrupción, construída sobre unha negación de calquera tipo de sobernía popular e que aplica un amargo réxime económico de privilexio para uns poucos e coacción para a maioría.

Pero iso non quere dicir que se enfronte a un perigo mortal desde abaixo. A ira é cada vez maior na poboación. Pero o medo segue a ser moito máis importante. En condicións de crecente inseguridade, por debaixo da catástrofe, o primeiro instinto sempre será aferrarse ao existente, malia que repela, en lugar de correr o risco do que podería ser radicalmente diferente. Só cambiará cando a ira sexa maior que o medo. Polo momento, os que viven baixo o medo –entre os que se atopa a clase política á que agora pertencen Tsipras e os seus colegas- están seguros.

https://www.jacobinmag.com/2015/07/tspiras-syriza-euro-perry-anderson/?utm_campaign=shareaholic&utm_medium=twitter&utm_source=socialnetwork

Lapavitsas chama ao Grexit como a única estratexia para o pobo grego

Transcrición do discurso pronunciado por Costas Lapavitsas en Atenas o 17 de xullo de 2015.

O goberno de Syriza acaba de asinar un novo acordo de rescate. Este acordo é un moi mal trato. É un mal trato polas razóns que vou enumerar:

En primeiro lugar, o acordo é recesivo. Vai facer que a economía grega entre en recesión. Só os incrementos de impostos chegan ao 2% do PIB. Esta imposición fiscal é sobre todo en materia de IVE, imposto indirecto, imposto sobre os bens consumidos polas maiorías traballadoras. Os impostos tamén se incrementan para as empresas e van golpear ás pequenas e medianas empresas principalmente, que aínda son a columna vertebral da economía grega.  Haberá tamén impostos á agricultura, e son probablemente os máis graves, duplicando o imposto sobre a renda dos agricultores e impoñendo outras obrigas sobre eles.

Así que non hai dúbida de que estas medidas son recesivas e se toman exactamente no momento en que a economía grega abala ao bordo da recesión. Así que vai ser unha propina de recesión, seguro.

En segundo lugar, o acordo impón medidas que son claramente desiguais. Intensificarán a desigualdade no país. Que ninguén vos diga que estas medidas non van intensificar a desigualdade no país. Por suposto, a maior parte dos ingresos fiscais virán de impostos indirectos que son, por definición, os que máis inducen á desigualdade. A desigualdade aumentará porque as medidas levarán 800 millóns de euros anualmente das pensións. Así que imporán unha carga significativa sobre os pensionistas. A desigualdade tamén aumentará porque, por suposto, o desemprego volverá subir o próximo ano.

As medidas e o acordo tamén son malas porque non van facer nada pola débeda nacional. Non hai reestruturación da débeda. Haberá unha substitución dalgunha débeda agora denominada baixo unha categoría que será determinada noutra. Pode haber algún beneficio marxinal en termos de tipos de interese e duración da débeda, pero é marxinal. A débeda sen dúbida aumentará en 20-25 mil millóns para recapitalizar os bancos. O FMI agarda que a débeda chegue a representar o 200% do PIB o próximo ano e iso é o que probablemente vai suceder.

En cuarto lugar, as medidas non farán nada para o desenvolvemento. Non hai nada para o desenvolvemento nestas medidas. O chamado paquete de 35 mil millóns de euros non existe. Estes son cartos que xa foron adxudicados a Grecia nos diversos fondos, non hai novo diñeiro dedicado a isto. Non hai perspectiva de desenvolvemento.

Finalmente, o acordo é claramente neocolonial. O goberno de esquerda asinou para Grecia un acordó neocolonial.

[Aplauso]

E é neocolonial por moitos motivos. Mencionarei tres. En primeiro lugar, o acordo propón a creación dun fondo de privatización de 50 mil millóns de euros que, basicamente, venderá propiedades públicas baixo administración estranxeira. Deses, 25 mil millóns irán para os bancos segundo o acordo. Se queda algo, e non quedará nada porque nunca acadarán os 50 mil millóns, irá para repagar a débeda e posiblemente para investimento. Esencialmente, entón, este fondo vai vender o que poida da propiedade pública para recapitalizar os bancos. Acabamos de aceptar o acordo que vai vender a plata da familia para recapitalizar os bancos fallidos gregos.

Tamén acordamos reformar a administración civil baixo a dirección da UE. Acordamos que siga o monitoreo, e este será moi severo e durará moito máis que os tres anos que dura este acordo.

Para min este acordo, na súa forma actual, representa unha capitulación desastrosa. Isto non é Brest-Litovsk. Os que pensedes que isto é Brest-Litovsk estades nun erro. Isto non vai de gañar tempo para establecer o poder bolxevique en Moscú e Leningrado. Isto non vai de gañar tempo. Non hai tempo que gañar. O tempo xoga a favor do inimigo neste contexto, e esta non é unha manobra táctica. Isto é poñer o país nun camiño que só ten unha saída. E esa saída non irá en favor dos dereitos das persoas.

O verdadeiro gañador deste acordo é obvio. Está a mirarnos na cara. O verdadeiro gañador é a oligarquía grega que se expresa nos mass media. É por iso que os mass media están a celebralo.

[Aplauso]

Ás veces, a realidade non é o que semella ser. Non tes que mirar alén da superficie. Se les a prensa grega e escoitas os medios sabes que gañaron.

Por que, logo, esta capitulación? Por que chegamos a isto despois de todo o entusiasmo de hai seis meses? Despois de toda a onda de apoio popular neste país e en toda Europa? Por que? Por que isto? A resposta é clara para min. E ten que ver cunha estratexia equivocada, que era o suficientemente boa para gañar eleccións, para trunfar nas eleccións, pero que resultou desastrosa no goberno. Estratexia equivocada que colapsou. Esta é a razón. Cal foi a estratexia equivocada? É moi simple, expresouse abertamente unha e outra vez. Imos lograr un cambio radical en Grecia, un cambio radical en Europa, e farémolo dentro da eurozona. Esa foi a estratexia. Ben, iso non é posible, e punto. Non é posible. Esa é a leccións dos últimos meses. Simplemente non é posible.

E non é algo debido á ideoloxía. Non é unha cuestión de ideoloxía, da ideoloxía neoliberal ou de calquera otura. Non é unha cuestión de correlación de forzas. Varias veces escoitei falar de correlación de forzas. E hai un debate agora, un novo ruxe ruxe, que di que imos esperar ao equilibrio da correlación de forzas para mudar Europa, se Podemos gaña entón as cousas serán diferentes de novo. Para iso haberá que esperar moito. Un tempo moi longo, porque as cousas non van mudar dese xeito.

Por que? Porque a unión monetaria á que pertence Grecia non é ideolóxica. Quero dicir que si o é pero non só. E non é só un equilibrio de forzas. É un mecanismo institucional. Canto antes entendan os gregos isto, mellor nos será. É un mecanismo institucional, é unha unión monetaria que é un corpo xerárquico que traballa para os intereses das grandes empresas e os intereses duns poucos dos países que a integran. Iso é o que é a UME.

[Aplausos]

É unha unión monetaria historicamente fracasada. E o fracaso manifestase no caso de Grecia. Grecia foi arruinada pola unión monetaria. E canto máis se aferra á súa pertenza, máis se destrúe o seu pobo e a súa sociedade. É algo coñecido e vello na historia das unións monetarias. Simplemente que cada nova ocasión a xente non quere velo.

Permitídeme unha digresión arredor da cuestión do diñeiro, xa que esta é unha audiencia académica. E posto que tantas persoas falaron en Grecia sobre este tema, permitídeme unha digresión porque eu pasei máis de 30 anos estudando o diñeiro. É a mercadoría das mercadorías. Son bastante antiguo nisto.

No seu estado e forma máis pura é unha cousa. Unha cousa. A maioría da xente entende o ouro como diñeiro. Ás veces aínda o é. Cando é unha cousa, opera claramente como adoitan facelo as cousas. E é o obxecto da reificación. As relación sociais encárnanse nesa cousa. Mecanicamente a sociedade sométese a si mesma a esa cousa. Sabémolo desde hai tempo, Keynes chamouno a escravitude do metal amarelo.

Por suposto, o diñeiro moderno non é unha cousa nese sentido. Aínda é unha cousa pero non unha cousa na forma de mercadoría producida. A peculiaridade do diñeiro moderno é que se xestiona. Xestiónase nas institucións, a través de comités, mecanismos, por toda unha xerarquía de relacións, á cima das cales se atopa a [inaudile]. O que sucede nesa xerarquía e nese marco é unha reificación. Unha reificación diferente á do ouro. O que se reifica nesas institucións é a práctica. Existe unha reificación da práctica. Así, os intereses ideolóxicos e de clase vólvense reificados na práctica, na institución mesma.

É isto o que a esquerda  non recoñeceu ben en Europa e Grecia. Os mecanismos da unión monetaria europea son prácticas de clase reificadas. É iso o que son. Non podes mudalos porque ti gañes o voto en Grecia. É imposible facelo. Non podes mudalos porque Podemos gañe en España. Non é posible facelo. Ou rachas co conxunto ou o aceptas tal como é. E isto demostrouse [inaudible].

[Aplauso]

Pero a pregunta importante é, agora que? Isto todo é análise, pero agora que? Que facemos? Deixádeme dicilo. E aquí, a miña propia práctica serve como proba. A única posición coherente no Parlamento ten que ter presente o seguinte: en primeiro lugar, o mandato electoral que Syriza recibiu o 25 de xaneiro. En segundo lugar, o referéndum que dixo non dun xeito moi claro, non aos rescates, moi claramente.

A única posición coherente no Parlamento con estas expresións da vontade popular era dicir non. Non, era a resposta coherente, e non dicir Si. Isto non é unha cuestión de consciencia moral. Respecto a consciencia moral de cada quen. Entendo a dificultade moral de cada membro do Parlamento e de cada membro de Syriza e de todo o mundo en Grecia. Non é unha cuestión de moral. Non estou a suxerir, nin por un minuto, que o Non é moralmente superior ao Si. Quero que isto fique claro. Non é unha cuestión de moralidade. É unha cuestión de xuizo político.

A política é o que importa, e o curso político correcto era dicir que Non. É o único que pode manter a consistencia que mencionei a respecto da vontade popular, co que dixemos á xente e co que probablemente haberá que facer no futuro.

Agora, o Si é probable que conduza en breve a grandes problemas. Moi grandes problemas polas razón que expliquei a respecto dos contidos do rescate. Non será posible cambiar Grecia ao aceptar ese rescate. Non será posible debido a que o acordo ten mecanismos de vixiancia moi graves. Esta xente no estranxeiro non é estúpida. Saben perfectamente de que se trata. E van impoñer condicións, regramentos, patróns de vixiancia que impidan a Syriza facer calquera mudanza na dirección en que moita xente desexaría.

Xa están a esixir que gran parte da lexislación que aprobamos nos últimos cinco meses, en interese do pobo traballador, sexa retirada. E iso é o que imos facer. Estannos obrigando a facelo. Alguén pensa que se vai poder aprobar unha lexislación máis radical a partir de agora? En que planeta vive? Iso é imposible. Non será posible.

Entón, que facemos logo? O que temos que facer é retirar o noso consentimento a este acordo. Para retirar o noso consentimento e para redeseñar un programa radical que sexa consistente cos nosos valores, os nosos obxectivos e o que dixemos ao pobo grego durante todo este tempo, todos estes anos. E ese programa radical é imposible sen a saída do euro. O único que realmente temos que facer é centrarnos no desenvolvemento dun plan para a saída do euro que nos permita implementar o noso programa. É tan obvio que estou sorprendido de que a xente aínda non o vexa despois de cinco meses de negociacións falidas.

Agora ben, temos forza para iso? Temos. Temos porque o referéndum, que dixo Non dun xeito tan poderoso, demostrou dúas cousas. A primeira é que o euro é unha cuestión de clase. Non é unha forma impersoal de diñeiro. Como dixen, cristaliza e encapsula as relación de clase. E a xente instintivamente entendeuno. Os ricos votaron Si, os pobres votaron Non no referéndum. Punto.

A segunda cousa que mostrou o referéndum, e isto é un gran cambio, é a primeira vez que vimos isto nos últimos cinco anos, é que os mozos de Grecia por fin falaron. A maioría de nós estivemos agardando a que os mozos dixesen algo. E esa xuventude de aspecto tan europeo, tan educada, en principio tan afastada de todos eses dinosauros de extrema esquerda que cren en Marx etc., esa xuventude grega que vai de Erasmus e viaxa aquí e alá, o 80% desa xuventude, dixo Non. E esa é a base para unha liña radical, para unha liña diferente en Syriza, hoxe. E se dicimos que Si, se mantemos o Si, perderemos a esa xuventude. Estou seguro.

Non teño moito tempo así que vou avanzar rapidamente. Como pensamos, logo, esta nova posición? É imposible de facer? Ben, existe un plan. Non hai que pensar que non había un plan sobre como saír desa unión monetaria desastrosa e implementar unha estratexia radical. Existe un plan. Simplemente que nunca se usou. O plan necesita desenvolverse e necesita vontade política. Sobre todo necesita vontade política para ser implementado.

Un plan, en forma de folla de ruta, ten que conter algunhas cousas claras. En primeiro lugar, non pagar a débeda nacional. A arma dos pobres é o default. Grecia ten que facer default á súa débeda. Non hai outro xeito de saír. A débeda está a esmagala. Así que o default é o primeiro paso para acadar unha cancelación profunda da débeda.

En segundo lugar, a nacionalización dos bancos. Nacionalización efectiva dos bancos.

[Aplausos]

Cando digo nacionalización, quero dicir nomear un comisario público e un grupo de funcionarios públicos seleccionados, máis algún tecnócratas, que saben que facer para dirixir os bancos e dicirlle a toda a dirección privada que vaia para a casa. Isto é o que necesitamos. Sen peros. E a estrutura legal debe ser modificada en consecuencia. É moi fácil de facer. Os bancos gregos neste momento teñen a propiedade das accións de maioría pública. Ten que ser convertida en [inaudible].

Os bancos deben continuar cos controis bancarios e de capital. A metade do traballo de saír desta desastrosa unión monetaria xa está feito. Pero funcionando adecuadamente os controis bancarios e de capital, non con este desaguisado que presenciamos nas últimas semanas. Que funcionen correctamente os controis bancarios e de capital que permitan aos traballadores e pequenas empresas comezar a funcionar de novo. É perfectamente posible. Vímolo unha e outra vez.

A continuación, conversión de todos os prezos. A conversión de todas as obrigas. Conversión de todas as existencias de diñeiro a razón de 1:1 á nova moeda. Calquera cousa pode converterse baixo lei grega. Os que manteñen depósitos perderán algo de poder adquisitivo. Non valor nominal, pero si algo poder de compra. Pero o gañarán de novo porque o poder de compra do que debemos tamén diminuirá. Así que a maioría da xente probablemente gañará con isto.

A continuación organizar o abastecemento dos mercados de produtos. Petróleo, medicina e alimentos. Perfectamente posible cunha orde en xerarquías, sempre que se teña algo de tempo por diante, non no último momento. Porque claro, se alguén pensa que isto se fai a mañá do luns pensándoo o domingo pola noite, será difícil, si. Estou de acordo.

E, por último, decidir como afrontar a presión do tipo de cambio. Como operar o tipo de cambio. O tipo de cambio probablemente vai baixar e volver subir. Así é como funciona normalmente. E vaise estabilizar nalgún tipo de taxa devaluada. Eu agardaría 15-20% de devaluación como posición final. Decidir como defender isto e como manexalo.

Que pasará se tomamos este camiño? E se o tomamos tras traballalo técnicamente pero, sobre todo, preparando á xente? Porque sen a xente isto é imposible. Ben, non é verdade. Tamén é posible facelo sen a xente. É posible facelo cos tanques nas rúas. Tamén é posible así, si. Pero obviamente ese non é o camino para a esquerda. A esquerda quere facelo coa participación popular, porque queremos liberar ás persoas. Queremos facelas compañeiras nisto.

Entón, que pasará logo se este é o camiño elixido? Permitídeme dicir que vin algunhas simulacións e algunhas econometrías do que é probable que ocorra co PIB, os prezos e así sucesivamente. Son moi útiles estas cousas e moi interesantes ás veces. Pero nesta ocasión, son, por definición, inútiles. Por que? Porque a simulación, máis que a econometría, asume que as características estruturais do modelo, se manteñen. Do contrario non se pode facer simulación ningunha. Aquí, por forza, estamos mudando a estrutura. Entendedes? Por forza faremos isto. É unha ruptura de réxime.

Ou por dicilo doutro xeito, como pode prever os efectos alguén que vai cultivar de novo a súa viña? Porque iso é o que vai pasar. Así que vai ser un cambio estrutural. Polo que calquera avaliación numérica do que é probable que suceda non vale de moito. Así que non creo ás persoas que din que non vai ser unha recesión do 25% Non o saben. É un número que sacan da manga.

O mellor que podemos facer nestas circunstancias é chegar a unha conxetura razoada sobre a base da experiencia anteriore e con base na estrutura da economía grega. A miña conxetura é que si seguimos este camino dun xeito preparado entraremos en recesión. Será difícil. Probablemente durará varios meses, polo menos a pendente descendente. Non creo que vaia durar máis de 6 meses a xulgar pola experiencia monetaria. En Arxentina a caída durou 3 meses. Despois, a economía volveu subir.

Así que o aspecto contractivo durará varios meses, entón a economía vai encoller. As taxas positivas de crecemento poderían tardar máis en aparecer debido a que o golpe no consumo, a incerteza, o golpe ás pequenas e medianas empreass probablemente será significativo. Eu agardaría taxas positivas de crecemento global despois de 12 a 18 meses.

Unha vez que o período de adaptación estea rematado, eu agardaría que a economía grega volvese a taxas de crecemente sostido bastante rápido. Hai dúas razón para isto. A primeira, a reconquista do mercado interno. O cambio de moeda permitiría ao sector produtivo grego volver conquistar o mercado nacional, recrear as oportunidades e actividades que vimos unha e outra vez que comportan estes eventos monetarios desta escala. E co goberno de esquerda isto será reforzado. Fará que sexa máis rápido. En parte porque as exportacións tamén subirán. En parte porque haberá un programa sostido de investimento público para impulsar o investimento privado e para dirixir o cremento durante os anos vindeiros.

Ben, isto é o que penso. Non teño tempo para ir máis alá. Pero quero dicir dúas cousas máis. Isto non é unha saída de Europa. Ninguén avoga por saír de Europa. A fusión entre o euro, a unión monetaria europea e Europa, este ben incorpóreo que nos acosa todo o tempo, non é real. Aquí falamos de saír da unión monetaria. Grecia seguirá sendo parte de Europa e das estruturas europeas, sempre e cando o pobo grego así o queira. Esta é unha estratexia para liberar a Grecia da trampa da unión monetaria que lle permita entrar nunha senda de crecemento sostido con xustiza social para inclinar a balanza a favor das persoas traballadoras deste país.

Non hai otura estratexia. Lamento ter que dicilo. Pero pensar que existe outra estratexia é participar nunha búsqueda inútil. Non hai outra estratexia.

Agora, non sei se Grecia vai facer isto. Hai un dito que coñecín recentemente moi interesante. Ao parecer pertence a un primeiro ministro israelí. E di que as nacións toman o camiño da sabiduría. O camiño da sabiduría. Pero só despois de probar todos os demais camiños antes diso. E no caso de Grecia, témome que isto é o que temos diante de nós. O camiño da sabiduría é o camino da saída con cambio social. Agardo que Syriza se decate e que diga non. Que non asinará este acordo. Que volverá aos seus principios e valores radicais. Que fará unha oferta á sociedade grega para levala polo camiño da sabedoría.

Grazas.

http://therealnews.com/t2/index.php?option=com_content&task=view&id=31&Itemid=74&jumival=14278

Os brutais acredores de Grecia demoleron o proxecto da Eurozona. Wolfgang Münchau

Algunhas das cousas que moitos dabamos por sentadas e nas que algúns creiamos, finalizaron nun simple fin de semana. Forzando a Alexis Tsipras a unha derrota humillante, os acreedores de Grecia fixeron moito máis que traer un cambio de réxime en Grecia ou de pór en perigo a súa relación coa eurozona. Destruíron a eurozona tal e como a coñecemos e esboroaron a idea dunha unión monetaria como paso previo a unha unión política democrática.

Ao facelo, regresaron ás loitas nacionalistas europeas polo poder do século XIX e de comezos do XX. Degradaron a eurozona nun tóxico sistema de cambio fixo, con moeda única compartida, gobernada en interese de Alemaña, que se mantén unida baixo ameaza da miseria total para aqueles que desafían a orde imperante. O mellor que se pode dicir da fin de semana é a honestidade brutal dos que perpetraron este cambio de réxime.

Pero non foi só a brutalidade o destacado, nin sequera a capitulación total de Grecia. O cambio material é que Alemaña propuxo formalmente un mecanismo de saída. O sábado, Wolfgang Schäuble, ministro de Finanzas, insistiu nunha saída limitada no tempo –un “tempo de espera”, tal como o chamou.

Escoitei bastantes propostas tolas na miña vida, e esta está á altura. Un estado membro empuxando a outro cara a expulsión. Este foi o auténtico golpe de estado da fin de semana: non só un cambio de réxime senón tamén un cambio de réxime na eurozona.

O feito de que un Grexit formal puidese ser evitado polo de agora é inmaterial. O Grexit volverá estar sobre a mesa en canto haxa o menor accidente –e aínda hai moitas cousas que poden saír mal, tanto en Grecia como noutros parlamentos da eurozona. Calquera outro país que no futuro poida desafiar a ortodoxia económica de Alemaña enfrontarase a problemas similares.

Isto lévanos de novo a unha versión máis tóxica do vello mecanismo de tipos de cambio da década de 1990 que deixou os países atrapados nun sistema pensado para beneficiar a Alemaña, o que levou á saída da libra esterlina e á saída temporal da lira italiana. O que ficaba era unha coalición de países dispostos a axustar as súas economías á de Alemaña. Gran Bretaña tiña que abandonala porque non estaba disposta a iso.

Que deberían facer agora os gregos? Esquezámonos por un momento do debate económico dos últimos meses sobre temas coma o impacto da austeridade ou das reformas económicas sobre o crecemento. No seu lugar, fagámonos esta simple pregunta: de verdade pensamos que un programa de reforma económica, para o que un goberno non ten mandato político, que foi rexeitado nun referéndum de xeito explícito, que resultou forzado a través da pura chantaxe política pode funcionar de xeito razoable?

As implicacións para o resto da zona euro son, polo menos, igual de preocupantes. Cedo nos estaremos a preguntar se pode ser sostible esta nova zona euro na que se exerce forte presión sobre os débiles. Anteriormente, o argumento máis forte en contra de calquera pronóstico de ruptura era o compromiso político de todos os seus membros. Se lles preguntas aos italianos por que están na zona euro, poucos sinalarán os beneficios económicos. O que querían era ser parte do máis ambicioso proxecto de integración europea emprendido até o de agora.

Pero se lle quitamos a aspiración política, podemos rematar cunha opinión diferente. Desde o punto de vista puramente económico, sabemos que o euro funcionou ben para Alemaña. Funcionou moderadamente ben para os Países Baixos e Austria, aínda que produce un certo grao de inestabilidade financeira en ambos.

Pero para Italia, foi un desastre económico sen paliativos. O país está sen practicamente ningún crecemento da produtividade desde o inicio do euro en 1999. Se se quere botar a culpa á falta de reformas estruturais, entón haberá que explicar como Italia logrou taxas de crecemento importantes antes desa data. Estamos seguros de que maioría dos italianos apoiará a moeda única dentro de tres anos?

O euro tampouco non funcionou para Finlandia. Se ben o país é considerado o campión do mundo das reformas estruturais, a súa economía esboroouse desde que Nokia perdeu o status de primeiro fabricante de teléfonos móbiles do mundo. Se o euro é sostible para España ou Portugal non está claro. Francia funcionou relativamente ben durante os primeiros anos do euro, pero agora tamén está tendo déficits por conta corrente persistentes. Non só é en Grecia onde o euro non é óptimo.

Unha vez que na eurozona se desbota calquera ambición dunha unión política ou económica, esta deriva nun proxecto utilitario no que os estados membro sopesarán fríamente os beneficios e os custos, do mesmo xeito que Gran Bretaña está actualmente avaliando as vantaxes ou desvantaxes relativas á súa adhesión á UE. Nun sistema así, alguén, nalgures, quererá deixalo nalgún momento. E o forte compromiso político para evitalo xa non estará alí.

Orixinal: http://www.ft.com/intl/cms/s/0/e38a452e-26f2-11e5-bd83-71cb60e8f08c.html#axzz3fnEJQohE

Grecia: por que alguén ten que ceder. Paul Mason

Recibín un correo electrónico esta semana no que se predicía que Grecia podería entrar en “arrebato” [o orixinal inglés fai un xogo de palabras entre rupture e rapture] co BCE xa o 24 de abril. O que o meu informante quería dicir era “ruptura”, pero canto máis nos achegamos ao evento, máis penso na palabra “arrebato” para describir o que realmente pode suceder.

Se o goberno de estrema esquerda reamata nun punto morto cos acredores antes de finais de abril, o que leva consigo a quebra e unha posible saída da eurozona, o “arrebato” segúndo os fundamentalistas cristiáns –un final catastrófico no que a metade da raza humana ascende ao aire de súpeto- podería ser unha boa metáfora.

Para unha parte do partido no poder, Syriza, isto sería unha sorte de autovindicación. Para outra, a condenación. E para o pobo grego, cuxo 80 por cento quere estar no euro a calquera custe, ben podería ser o final do mundo tal e como o coñecemos.

Pero tras tres semanas de negociacións, o 24 de abril comeza a parecer unha data límite. Nikos Theocharakis, cabeza visible da política fiscal no ministerio de finanzas grego, dixo que informou aos negociadores do eurogrupo que Grecia podería quedar sen cartos a partir desa data.

Comecemos cos números crus. Grecia non pode pedir prestado dos mercados mundiais debido a que a súa débeda de 320 mil millóns de euros é, penso que con razón, vista como impagable. Ningún nivel de austeridade soportado pola sociedade grega podería pagar esa débeda.

Así que Grecia trata de sobrevivir mediante a consecución dun pequeno superavit orzamental; é dicir, cada ano o goberno trata de aforrar o 1,5% do PIB gastando menos do que recada vía impostos.

O problema número un é que, despois de “logralo” xusto despois das eleccións, os números do goberno conservador resultaron ser falsos.

O problema número dous é que, coa fuxida de capitais despois de que o BCE sacase a liña crédito a Grecia, suprimiuse a actividade económica e colapsou o comercio exterior. Os ingresos tributarios caeron en xaneiro e en febreiro, e aínda que semelle que melloraron en marzo, isto debeuse principalmente a medidas excepcionais: ofertas de liquidación anticipada en impostos atrasados e unha gran suma procedente dos bancos.

Así que semana a semana o estado grego ten que pagar salarios e pensións cun pequeno superavit e está recorrendo ás reservas de efectivo de varios organismos públicos para manterse a flote.

O problema número tres consiste en que, mesmo que consiga pequenos superavits cada mes, o estado grego ten que afrontar 15 mil millóns de débeda este ano, moita dela en forma de pagarés de curto prazo que os seus bancos normalmente poderían mercar, pero cuxa capacidade de compra de débeda a curto prazo foi cortada polo BCE.

Espazo para o acordo

Ao longo de toda a crise o tempo xogou a favor dos acredores de Grecia e dos opositores de Syriza. Cando o BCE quitou as liñas normais de crédito e bloqueou os préstamos de emerxencia en febreiro, fíxoo para acelerar a retirada masiva de depósitos que comezara o último mes do antigo goberno. Isto forzou ao ministro de finanzas Yanis Varoufakis, na reunión do Eurogrupo do 20 de febreiro, a unha rebaixa (pero non total) do programa antiausteridade.

Desde entón, o obxectivo de Varoufakis foi demostrar que hai unha versión de esquerdas de reformas estruturais antiausteridade aceptable para os acredores, que lles permitan liberar os 7 mil millóns de euros en préstamos que están a reter. Pero mesmo así, isto só sería o preludio das discusións sobre como reprogramar os 320 mil millóns de euros de débeda grega.

O último intento, en forma dun documento de 26 páxinas en inglés, considerábase que proporcionaba razóns creíbles para acadar dito acordo, pero a cuestión xa non ten que ver coa credibilidade fiscal.

A maioría pro-euro en Syriza calculou mal sistematicamente a oposición á que se enfronta dentro da zona euro. Ten do seu lado aos EEUU e a Francia e a Italia facendo algúns ruídos de simpatía, pero todo isto é superado por unha coalición de países a favor da austeridade arredor de Alemaña que continuamente bloquea calquera tentativa de negociar un compromiso por parte da Comisión Europea.

Así, cada vez que semella haber un acordo sólido, Alemaña e os seus aliados históricos, que datan da segunda guerra mundial, bloquéano, sexa no BCE ou no Eurogrupo.

“Calexón sen saída”

A profundidade do apego de Syriza ao euro demostrouse cando o seu gurú económico, Euclides Tsakalotos, se dirixiu a parlamentarios en Westminster o mes pasado. Ante o estímulo para abandonar o euro por parte de parlamentarios da esquerda laborista,  Tsakalotos sinalou a experiencia da esquerda británica e francesa nos anos 80 co que chamou o “calexón sen saída” da solucións económicas nacionais.

Polo tanto, os líderes de Syriza están casados coa zona euro pero a zona euro está configurada actualmente para esmagar a Syriza.

Coa desaleración do crecemento e os ingresos fiscais irregulares, isto non pode durar para sempre.

As grandes empresas en Grecia non son tan hostiles a Syriza como se podería pensar. Moitos grandes empresarios ven as “mans limpas” do partido como as únicas que poden esganar o nepotismo e a corrupción que arruinou a economía grega durante décadas. Engadido a isto existe unha ala de conservadores gregos arredor da dinastía Karamanlis que está, díxome un exdeputado aliñado con eles, “preparada para axudar a Syriza”.

Se se lle engade o pequeno partido de centro esquerda Potami e o novo partido formado polo ex primeiro ministro George Papandreou, está clara a base para un “goberno de centro-esquerda”, dirixido por Syriza a modo de goberno de unidade nacional e arredor dun programa esencialmente ditado por Berlín, pero con certa flexibilidade para calmar aos membros e votantes de Syriza.

Esta é a estratexia emerxente do centro esquerda e da comunidade empresarial grega con vínculos globais. E o desexo pola mesma agudizouse cando Syriza foi empurrada á colaboración económica con Rusia, Irán, Azerbaián e China.

Obrigar a unha división

Pero a esquerda de Syriza é forte. A Plataforma de esquerda, encabezada polo ministro de enerxía, Lafazanis, é fortemente antieuro e sente que os acontecementos lle dan a razón. Trátase, basicamente, do que queda do comunismo con vínculos moscovitas e da estrema esquerda dentro de Syriza pero, na última votación interna, unironselles outros esquerdistas máis modernos e “horizontais”, co que conseguiron que un 41% votase en contra do acordo feito por Varoufakis en febreiro.

Así que cada vez hai máis presión, dentro e fóra, para forzar unha división en Syriza que faga que a Plataforma de esquerda deixe o grupo parlamentario e Tsipras estea obrigado a depender do centro-esquerda e da ala conservadora de Karamanlis para acadar calquera acordo no parlamento heleno.

Pero hai unha terceira forza que os editorialistas dos diarios financeiros tenden a esquecer cando ven a Grecia maniatada entre Berlín e Moscú: o propio pobo grego.

Até o de agora este estivo moi tranquilo. Os chamados “movementos sociais” –sindicatos, grupos antifascistas, bancos de alimentos, asembleas locais e similares- estaban, como me dixo un activista veterano, “esgotados” no tempo en que Syriza chegaba ao poder. A partir de entón estiveron hipnotizados pola aparición dun novo tipo de política no parlamento: a promesa de combater a corrupción, o comité para xulgar a legalidade do rescate de 2011, a desaparición dos gases lacrimóxenos no armamento da policía antidisturbios, a liberación lenta de inmigrates procedentes de campamentos do exército…

O aumento da frustración

Aqueles cos que falei este mes comentan a crecente frustración  con Syriza dos activistas e simpatizantes a respecto do drama oculto que ten lugar en Bruxelas. Entrementres, os diversos líderes dos ministerios de Syriza aínda están a loitar por tomar o control e mesmo por ter información axeitada. A presidenta do parlamento, Zoe Konstantopoulou, abriu as portas aos activistas antiracistas nunha manifestación recente. Pero a coreografía fóra da residencia do primeiro ministro é a dunha xestión da crise febril.

Mesmo se se está dentro, recibindo unha mensaxe cada 10 minutos de alguén que sabe o que está a suceder, a atmosfera de crise pode ser esgotadora. Para os que están nas rúas e nos cafés, vendo que todo sucede más alá do seu control, estase volvendo extenuante.

Nestes momentos históricos ás veces todo se reduce aos individuos. O desexo de Varoufakis –pro-EEUU, educado en occidente e non membro aínda de Syriza-, tal como me dixo en febreiro, é ser “o último en deixar o euro”. Así que se chega o momento en que el teña que mudar da conciliación á supervivencia poderemos estar seguros de que todas as vías están esgotadas. Pero, como me dixo xusto antes das eleccións, cre que un euro sen reformar colapsará en dous anos.

Publicamente Varoufakis adoptou un ton non só de conciliación senón tamén de reconstrución coa eurozona. En privado, porén, os seus asesores –e estes son algunhas das persoas máis centristas dentro de Syriza- están conmocionados co nivel de hostilidade que coñeceron dentro da zona euro.

Esa ala de Syriza que é basicamente socialdemócrata estaba existencialmente unida ao euro. Agora a crenza existencial no euro está a ser sacudida. E o perigo para a eurozona é que este mesmo proceso se replique en todo un pobo se a evidencia é esmagadoramente convincente.

Se se presiona até o límite –sexa polo fracaso dunha subasta de débeda a curto prazo ou polo simple non pagamento das facturas- Varoufakis non terá problemas en desencadear controis de capitais, impostos de emerxencia ás grandes empresas e a inauguración dunha segunda moeda.

A economía no caos

Chegados a ese punto, será cuestión da eurozona reaccionar ou non. Pero se sobe a aposta existen poderosas armas no arsenal grego: os 80 mil millóns de euros que debe á eurozona a través do sistema Target 2 que, tal como indicou Ambrose Evans Pitchard, non están protexidos. E despois as débedas que ten co BCE.

Grecia tentaría, nun primeiro momento, quebrar sen saír da zona euro. Pero a quebra levaría a política e a economía europea ao caos. A xa deflaccionaria e semiestancada eurozona tería que enfrontar outros 12-18 meses co botón de pausa até que o sistema bancario absorvese a quebra grega.

Así que nas próximas dúas semanas hai un maior perigo de “Graccidente” –unha quebra parcial non causada pola estratexia de Syriza senón polo erro de cálculo do BCE a respecto da provisión de osíxeno financeiro aos bancos gregos, ou por non poder afrontar os recibos semanais o ministerio de facenda.

Os gregos acudiron esta fin de semana ás igrexas para celebrar a pascua ortodoxa. Alexis Tsipras, aínda cunha popularidade do 71%, aproveitou a ocasión para falar de renacemento e renovación. Porén, para algúns, a resposta ao saúdo “Cristo resucitou” foi bromear dicindo “Mándao a Bruxelas a negociar”.

Rematada a pausa da pascua, as negociacións aproxímanse a un momento crucial.

Se Grecia é forzada a unha quebra accidental, o dano ao proxecto do euro e á imaxe da UE sería total. Un banco central colaborando coa quebra dos bancos que debe supervisar e desexando a ruptura da unión monetaria que se supón que debe regrar mancharía a reputación do BCE por unha década.

Orixinal: http://blogs.channel4.com/paul-mason-blog/syriza-verge-nervous-breakdown/3571

Unha Europa mellor é posible. Entrevista a Oskar Lafontaine

Hai dous anos, no rescaldo do rescate a Chipre, vostede creou certa polémica chamando a abandonar o euro e ao regreso a un sistema de taxas de cambio coordenado. Aínda apoia vostede esa posición? En caso afirmativo, por que?

O actual sistema euro non funciona. Non estamos a falar só dunha moeda, senón dun sistema determinado polas condicións do Tratado de Maastricht. É por iso que apoio a introdución dunha maior flexibilidade para este sistema euro. 
Para ser máis preciso, isto significaría que sería máis sensato introducir unha sorte de “euro grego”, cuxa taxa de cambio sexa decidida, entre outros, polo BCE, a fin de evitar unha difícil aterraxe causada pola devaluación da nova moeda. Non estamos a falar da saída de Grecia do sistema, senón de que teña condicións máis favorables.

A resposta doutros destacados membros do seu partido foi rápida: Die Linke apoia a moeda común, a culpa recae nas políticas da chanceler alemá, Angela Merkel. Algúns até o acusaron de querer agradar aos eleitores da estrema dereita populista de AfD. Nunha entrevista en Tagesspiegel, o economista grego Costas Lapavitsas afirmou que a razón pola que a unha gran parte da esquerda europea apoia o euro ten que ver coa influencia da ideoloxía, neste caso do europeísmo, ou sexa, a idea da existencia dun demos común europeo.
No tempo en que vostede estaba no SPD, sempre se destacou coma un defensor do aprofundamento da integración europea. Cal é a visión dun euro crítico como vostede, dunha Europa máis social e xusta? Até que punto habería que reformar ou trascender as institucións europeas actuais para conseguilo?

A visión contínúa a ser a dunha Europa democrática e social. Pero, se vemos como se está a minar a democracia grega debido a supostas restriccións financeiras, entón, o que hai é que desmantelar esas supostas restriccións financeiras. As reaccións dentro da esquerda e doutros partidos, que vostede comentou, poden ser vinculadas ao feito de que non se comprende a función dos sistemas monetarios, como non se entendía a unión monetaria alemá en 1990.

Durante a introdución do euro, ninguén parecía entender a necesidade dunha política salarial común, como ninguén parecía entender a miña opinión de que, sen a coordinación da política salarial, este sistema non sería capaz de funcionar. Pero iso ten unha longa tradición política en Europa. 

Pero como pode un Grexit estar ligado ao novo proxecto internacionalista da unificación europea?

Mediante a participación do BCE nel en tanto que institución europea responsable democraticamente; algo que na actualidade non é.

O seu colaborador próximo, Heiner Flassbeck é coautor con Costas Lapavitsas dunha estratexia de saída do euro para Chipre en 2013. Léndoa, pareceume unha estratexia de crecemento keynesiano alternativa. A miña pregunta, e creo que moita xente se pregunta isto, é se pode haber unha solución real mediante unha saída controlada en medio dunha crise estrutural do capitalismo. Noutras palabras, son este tipo de propostas (crecemento) fins, en si mesmos, ou un camiño para crear un programa alternativo que reorganice a sociedade baixo parámetros sociais?

Son ambas cousas. A introdución dunha moeda paralela podería, evidentemente, ofrecer ao país en cuestión moita máis marxe de manobra e máis competencia económica, que debe ser fiscalizable democraticamente. Isto por unha banda. Agora, temos a desastrosa situación dun goberno grego impotente que, con máis ou menos axuda, ten que ver como outras forzas lle ditan condicións. Desde logo, esta nova flexibilidade a través dun “euro grego” non sería, de ningún modo, garantía dunha re-industrialización, pero a economía grega, ou calquera outra, podería obter aire para respirar. A experiencia ensínanos o que economicamente é mellor. A experiencia móstranos que, neste caso, un sistema de moeda que proíbe a devaluación non pode funcionar sen coordenación salarial. Na zona euro, vimos que en Grecia os salarios reais estaban por riba do nivel de produtividade, pero o máis importante, tivemos unha situación na que os alemáns practicaron sistematicamente dumping salarial. Baixo estas condicións, un colapso deste sistema era inevitable.

Pensa vostede que a histórica vitoria de Syriza pode ter un impacto na (máis difícil, enténdese) loita contra o neoliberalismo en Alemaña. Está dando lugar a un descontento máis articulado co réxime de Angela Merkel en Alemaña? Está a provocar rupturas no SPD e nos Verdes, como algúns afirman, permitindo por tanto unha posible coalición verde-vermello-vermello en 2017? Será que o SPD tamén corre risco de “Pasokización”?
 
Por suposto, a vitoria de Syriza é unha fonte de esperanza para a esquerda europea. Die Linke tamén sabe en que terribles condicións está a funcionar o goberno grego. É un proxecto cun final aberto pero, polo de agora, é a esperanza. E esa esperanza está fundamentada na vontade do pobo grego, que rexeitou as políticas neoliberais. 
A cuestión de se o SPD e os Verdes aprenderon dos erros do pasado ten que ser respondida “non”. Estes partidos aínda apoian o Pacto de Estabilidade, que é a principal expresión do diktat de austeridade na Europa de hoxe. Así que é mellor non adornar nada, ou adornalo dunha cor que non é [risos]. A principal cuestión é se Die Linke pode traballar en conxunto con forzas que apoian a asuteridade, e iso é algo que eu exclúo categoricamente.

Até que punto pensa vostede que o goberno alemán atacará a Syriza? Queren eles “librarse dos gregos” e expulsalos do euro, ou esencialmente queren forzalos a implementar a austeridade e, por tanto, mantelos dentro da “gaiola de ferro”?

Hai sinais contraditorias en relación con iso. Hai relatos que din que o ministro de finanzas alemán, Wolfgang Schäuble defendeu unha Grexit en 2012. Hai, por outro lado, declaracións oficiais dicindo que unha saída de Grecia da eurozona podería ter consecuencias imprevisibles. A este respecto, o goberno alemán está a vacilar. 
Persoalmente, creo que Merkel e Schäuble non saben como funciona o sistema monetario porque seguen ligados ao dogma neoliberal que di que os recortes salariais, de postos de traballo e a austeridade poden promover o crecemento.

Die Linke votou esmagadoramente (con algunhas excepcións noatables como Sahra Wagenknecht) a favor de ratificar o acordo alcanzado polo novo goberno grego co Eurogrupo, hai algunhas semanas. O principal argumento era o medo a parecer que non se estaba a ser solidario co goberno liderado por Alexis Tsipras. Como avalía vostede esa posición?

O medo de non parecer solidario co novo goberno é algo que eu entendo profundamente. Pero non deixa de ser un medo máis fundamentado en percepcións distorsionadas que en feitos reais. 
En verdade, esta foi unha proposta do goberno alemán para a concesión de crédito a Grecia baixo condicións adversas. Eu, persoalmente, pedín a abstención a fin de evitar dous malentendidos. Por un lado, que non se está con Syriza e, polo outro, que estamos a favorecer o diktat da austeridade. 
A nosa solidariedade con Syriza consiste no noso rexeitamento dos paquetes de austeridade do goberno alemán con Grecia –somos o único partido que fai iso- e a nosa crítica ao goberno alemán e ás súas políticas fracasadas. O grupo parlamentar de Die Linke atopábase nun dilema por causa desas percepcións distorsionadas da realidade, pero iso non altera a nosa posición solidaria. 

Por outro lado, vinte mil persoas, a maioría, pero non exclusivamente, alemáns, manifestáronse a inicios dete mes contra a apertura do novo edificio do BCE en Frankfurt, “o corazón da crise do réxime europeo”. Dado o frustrante estado da protesta social en Alemaña, ve vostede isto coma o reinicio da actividade do movemento social no país?

Iso, con certeza, sería algo desexable. Non obstante, eu son consciente do difícil que é manter os movementos de protesta. Penso que o principal problema está nos diferentes efectos das políticas de austeridade nos diferentes países europeos. En Alemaña, estes efectos son comparativamente máis suaves, a pesar do feito de que Alemaña ten unha gran pobreza na terceira idade e un gran sector con salarios baixos. A pobreza dos vellos é algo que moitas persoas aínda non ven, mentres que moita xente xa se acostumou ao sector de salarios baixos. 
Onde os efectos da crise sexan máis fortes, hai, felizmente, un colapso do sistema político, o que era necesario porque só os partidos neoliberais están no poder agora.

Die Linke ten agora unha década de idade. Cando comezou, destacouse como a principal voz de protesta contra a evolución cara o mercado da socialdemocracia, incorporando moitos temas dos movementos alterglobalización. No seu inicio, contou con importantes aliados en Francia (o movemento contra a Constitución europea), Italia (Refondazione Comunista), Reino Unido (Respect) e noutros lugares. Dez anos despois, a esquerda neses países foi varrida por unha onda de populismo de dereita; nalgúns casos, precedida por unha participación en gobernos de centro-esquerda coma en Italia.

Die Linke parece manter o seu terreo electoralmente, se ben non parece ser o principal benefactor do descontento co sistema político establecido. A elección dun chanceler no estado de esquerda de Turinxia semella estar preparando o camiño para unha postura máis “pragmática” en dúas posicións chave que definen Die Linke: antineoliberalismo e anti intervención militar extranxeira. A desconfianza popular en partidos políticos establecidos tamén está a afectar a Die Linke. Que explicaría que formacións como Die Linke ou o Front de Gauche teñan atinguido un teito de cristal en termos de eleccións, mentres que Syriza e Podemos terían un éxito máis espectacular? 

Estas son varias preguntas [ri]. Comecemos coa cuestión da participación no goberno. Só é aceptable se supón un cambio para os votantes, que sexa experimentado por eles como tal. Este foi o erro de Rifondazione Comunista en Italia, que fracasou en conseguir xusto iso, e foi castigada polo electorado. 
É algo que todo partido de esquerda experimentará se repite os erros do pasado. É algo que calquera pode recoñecer facilmente estudando a historia da familia dos partidos de esquerdas en Europa. En Alemaña hai que facer unha distinción entre o nivel estatal e o nivel federal. Cuestións como o antimilitarismo, a política exterior, a política fiscal, etc. non se discuten no nivel estatal.

Hai a cuestión da lei federal sobre a quebra da débeda para os gobernos locais…

Si, está escrito na Constitución agora e se participas nun goberno local tes que respectalo. Pero a miña posición a respecto da participación no goberno a nivel nacional é que só se pode facer se hai melloras concretas e recoñecibles para a vida da xente. No caso de Alemaña, isto significa melloras en áreas coma o desemprego, o seguro de pensión, a política salarial e, claro, as non intervencións no extranxeiro.
Pero a cuestión do goberno será irrelevante en Alemaña dada a evolución do SPD. O SPD atópase nunha fase de debilidade sen precedentes. O papel que pode xogar a esquerda pódese comprobar en España e Grecia, mesmo que esteamos a falar de procesos abertos.
Cando a presión da sociedade sexa moi forte, Die Linke só terá a súa oportunidade se actúa con credibilidade. Esa foi a razón pola que se fundou. Dixemos que tiñamos catro partidos neoliberais en Alemaña e case que exclusivamente partidos neoliberais no goberno en toda Europa, e esa é a razón pola que tiñamos que ofrecer unha alternativa.
E en Alemaña, é obvio que a dereita, na forma de AfD non é unha alternativa. Apoia posicións neoliberais. O seu presidente, Bernd Lucke foi un dos intelectuais que sempre apoiou o dumping salarial. Existe unha diferenza real entre a política da esquerda e a da dereita.

Parece non haber só unha fatiga co actual sistema económico senón tamén unha fatiga cos partidos políticos como tal. Die Linke sufriu un proceso de institucionalización nos últimos dez anos e está claro que ese non é o primeiro lugar no que a xente expresa o seu descontento coa orde actual das cousas. Mencionei a Syriza e a Podemos antes porque esas forzas conseguiron prosperar presentándose como unha alternativa á política establecida.  
Se un goberno de coalición vermello-verde-vermello está fóra de cuestión, cal é o camiño para Die Linke? Como pode iniciar un efecto de politización? 

Iso é algo moi difícil, porque o sistema baixo o que vivimos, o sistema capitalista, está moi enraizado. Proxéctase de tal xeito que os economicamente poderosos presiden todas as decisións políticas. As democracias representativas non son democracias no sentido real do termo. Sabemos desde Pericles que as democracias son sistemas sociais que serven os intereses da maioría e non hai debate sobre a democracia en toda Europa.
Neste sentido, a única razón de existir Die Linke é volverse –ou continuar a ser- un partido antisistema e ser percibido como tal. Ser antisistema significa defender consistentemente unha sociedade na que a vida social se reorganice, onde os froitos do traballo vaian para quen os gañe.
Significa tamén recoñecer que os esforzos socialistas do pasado fallaran porque non eran democráticos e estaban centralizados. Neste sentido, débese escoller outro camiño. Na miña opinión, é o camiño das empresas xerenciadas polos empregados nas que a democracia flúe na vida cotiá e non unha sociedade na que existen regras feudais sobre a vida económica.
Porque onde hai milmillonarios, non hai democracia. Ningunha persoa pode gañar mil millóns. Isto contradí a idea básica da Ilustración de que a riqueza é o resultado do traballo.

É vostede optimista a respecto do desenvolvemento de Die Linke?

Non sei se o “optimismo” pode responder esta pregunta. En relación á estrutura de poder temos un sistema social moi enraizado. Curiosamente, nin a crise financeira mudou iso, aínda que calquera pode ver, tras o crash financeiro, que Wall Street goberna os EEUU, non o Congreso nin o Presidente. O sistema oligárquico de Ucraína ou Rusia, por exemplo, móstranos que estamos ante unha regresión a nivel global e nunha reversión do modesto progreso social das últimas décadas.
E porén, estou convencido de que Die Linke non ten máis opción que ir contra corrente e presentar alternativas. Ten que permanecer, a nivel programático, solidamente, e isto significa non baixar pola estrada do acomodamento. Se o fai, simplemente será tragada polo sistema. Ten que ir consistentemente avogando por un modelo social diferente.

O racismo en todas as súas manifestacións está en ascenso en Europa, especialmente en forma de islamofobia (unha especie de racismo “respectable”). Que explica esa propagación mesmo a camadas sociais anteriormente non afectadas por el? 
 
Creo que iso ten que ver co medo ao descenso na escala social. Cando eses recelos, combinados co medo á marxinalización están presentes, levan a certas camadas sociais a responder coa marxinalización dos outros. Todas as experiencias históricas móstrannos que eses medos resultan na marxinalización dos outros.

Unha última pregunta. Sería un eufemismo dicir que aos apoiantes de Die Linke gustaríalles velo xogar un papel máis activo no liderado do partido novamente. A súa carreira xa estivo marcada por unha serie de sorpresas. Está vostede a planear un retorno?

[Risos] Eu fago a miña parte, participando con máis frecuencia en debates públicos, televisivos, facendo aparicións públicas, pero…

De aí a pregunta…

Punto. [Risos]

Orixinal: https://www.jacobinmag.com/2015/03/oskar-lafontaine-interview-die-linke/

Entrevista a Costas Lapavitsas

Cal é a súa opinión sobre as negociacións até agora? Como o está a facer o goberno?

Costas Lapavitsas. A estratexia de Syriza está baseada –e continúa a estalo- en que unha mudanza no aliñamento de forzas políticas en Grecia, en Europa ou en xeral, actuaría coma un catalizador da zona euro. Esta estratexia xa chegou ao seu fin. A verdadeira cuestión é canto tempo pasará até que a xente entenda isto.

Sempre fun moi escéptico en relación a iso. Sempre argumentei que non se trata só de aliñamento político, existen mecanismos institucionais e a lóxica da unión monetaria. E aqueles que acreditan en que unha simple mudanza de política é suficiente para transformalos están enganados e penso que isto confirmouse.

O que vimos é que o cadro institucional da zona euro e da maquinaria ideolóxica ligada a ela non son suceptibles de seren debatidas polos aliñamentos electorais. Así, o acordo do 20 de febreiro reflicto iso.

Os membros do seu partido xa percibiron que esa estratexia chegou ao fin?

C L. Syriza é unha grande organización que creceu moi rapidamente. Reflicte a sociedade. Non é como unha festa tradicional da esquerda e, polo tanto, hai variedade de opinións e de consciencia política.

Penso que os líderes do partido saben que teñen diante unha escolla moi difícil: perseveramos co programa que presentamos ao pobo grego? Ou submetémonos ao que as institucións, o grupo de Bruxelas, a troika, ou como o queira chamar, quere que fagamos? Esas dúas cousas non son compatibles.

Por tanto, non hai termo medio?

C L. Non hai termo medio. A zona euro non vai permitilo.

Pensa que á cúpula isto colleuna por sorpresa? 

C L. Si, sospeito que até certo punto si. Porque a miña lectura da situación é que a cúpula acreditaba xenuinamente que se podían alterar os aliñamentos políticos, podíase mudar a aritmética electoral e, sobre esa base, mudar Europa, mudar as políticas europeas.

Entón, que debería facer o goberno grego, na súa opinión?

C L. Grecia precisa considerar o verdadeiro camiño alternativo, que é deixar esa unión monetaria falida. É evidente que é o único camiño que xa estaba aí desde o inicio –basicamente de saída. Se vostede pensa aplicar un programa do tipo que Syriza sostivo, que non é radical –o programa de Syriza non é máis ca keynesianismo moderado-, vostede precisa pensar seriamente en como vai facer para saír dos límites da zona euro.

Entende vostede que Syriza ten mandato para iso?

C L. A resposta directa é non. Syriza ten un mandato para cumprir o seu programa. Indirectamente, non directamente, ten un mandato para manter o país na zona euro. Pero esta cuestión nunca foi exposta abertamente ao pobo grego.

A solución é un referendum?

C L. O primeiro que hai que facer non é tanto discutir a idea dun referendum senón a da estratexia alternativa. Ten que haber un debate público sincero sobre esta. Non é fácil, porque hai cinco anos este país foi sometido a campañas de desinformación e alarmismo incribles. Non é imposible ter ese debate agora, pero é moito máis difícil que hai uns anos.

Na miña opinión, a mellor estratexia agora é o que eu chamo unha saída consensual e ordenada. Non é unha saída impugnada.

Pode estenderse sobre iso?

C L. Creo que Grecia debe definir como meta negociar unha saída, basicamente, sen ruptura, sen cair, sen loita, sen accións unilaterais. Isto significaría: o exit  ten lugar e Grecia procura unha reestruturación profunda da débeda.

Por que os parceiros da UE haberían aceptar? Esta saída ten dous elementos que a eurozona non quere: a propia saída e a reestruturación da débeda.

C L. Non teño total certeza de que a eurozona non queira a saída. Sospeito que si a quere. E, na miña opinión, se un país pide unha forma negociada de saída, debería conseguila. Alemaña, Schäuble, por volta do 2011 estaba a favor dunha saída negociada.

O prezo para a eurozona debe ser a reestruturación da débeda. Pero hai aínda dous elementos máis: a proteción da taxa de cambio e a proteción dos bancos. Estes, esencialmente, non representan custes para o BCE porque Grecia é un país pequeno.

Que gañaría Europa con iso?

C L. Paz e sosego. (Pausa…) Por un tempo.

Por que apenas por un tempo?

C L. Porque a unión monetaria na miña opinión é un grande fracaso histórico. É o maior fracaso de Europa en décadas. E non vai durar. Pero, obviamente, si pode durar o tempo suficiente para que Grecia estea morta. É claro que os defensores da eurozona pensan que vai durar para sempre. É unha ilusión histórica. As unións monetarias non duran tanto tempo. Deixe que o pensen. Estupendo.

Sobreviviría a UE, en tanto que construción política, se os países saen da unión monetaria?

C L. En 15 anos, a unión monetaria desfixo todo o xerado en Europa pola UE. O estado das relacións entre os países europeos hoxe é probablemente peor do que ten sido en décadas. O estado de cousas entre Alemaña e Grecia é terrible, absolutamente atroz. E isto por causa do euro.

Esta é a proba de que esa moeda non xera solidariedade, esa moeda crea divisións. E esta é, de novo, a maior proba do seu fracaso histórico. Agora, a teimosía, a falta de vontade de recoñecer o fracaso dos últimos cinco anos vai tornar as cousas peores. O que a UE fixo nos últimos cinco anos é amarrarse aínda máis estreitamente en torno da moeda común en vez de reestruturala profundamente. Conseguiu que hoxe as cousas sexan aínda máis duras. Entón, si, se agora falla a moeda común, creo que tamén entrará en cuestión a UE, que é o prezo a pagar polo erro histórico da moeda común.

Entón, para Grecia, deixar a eurozona significa saír da UE?

C L. O máis importante é diferenciar entre UE e eurozona. Neste país, e na maior parte de Europa, persiste esa confusión de anos. Que a adhesión a unha é igual á adhesión á outra. Isto é absurdo, porque hai membros da UE que non son membros da unión monetaria. Se Grecia sae do euro, non ten que deixar a UE ao mesmo tempo. Ese é un tema aparte. Esa fusión foi mortal e foi usada ideoloxicamente.

ALEMAÑA É O PAÍS MÁIS DELINCUENTE

Había mecanismos vinculativos, mesmo antes da unión monetaria…

C L. Os reximes anteriores non tiveran éxito pero, en comparación co desastre da moeda común foron nitidamente exitosos. A cuestión de fondo: Europa precisa dun sistema monetario que permita a flexibilización monetaria. É un disparate completo impor un sistema de inflexibilidade monetaria e ao mesmo tempo crear flexibilidade a través dos mercados de traballo e do sector privado. Pero a razón máis profunda para o fracaso do euro é, naturalmente, a política alemá.

Por que?

C L. Alemaña é o país máis delincuente de Europa. Nin Grecia, nin España, nin Italia. E, certamente, tampouco Francia. Francia está a xogar moito máis honestamente que Alemaña. Alemaña non respectou as regras e isto podo explicalo dun xeito moi simple: Alemaña, frecuentemente, acusa a Grecia –Schäuble por exemplo- de ter vivido por enriba das súas posibilidades. É verdade. Pero Alemaña tamén viviu por debaixo das súas posibilidades, e é así que se xeran as exportacións, non por causa da tecnoloxía, a produtividade e todo iso. É por iso que tivo éxito.

Pero cando vostede está nunha unión monetaria non pode ser algo moi malo vivir por enriba dos seus medios e unha cousa boa vivir por debaixo deles. A verdadeira regra debe ser vivir polos seus medios. Así, Alemaña non se ativo ás regras e o prezo foi pagado polo pobo alemán. Eu sei ben como vive o pobo alemán. Sei moi ben que os salarios non aumentaron durante anos, que un terzo da forza de traballo vive en condicións precarias. Emprego precario, salarios por debaixo da produtividade…

Entón, está vostede dicindo que o euro tampouco foi bo para o pobo alemán?

C L. Iso tamén explica por que o pobo alemán está aborrecido e con rabia cando se trata de enviar diñeiro ao exterior, pagando por outros. Claro, eu estaría con rabia tamén nesa posición. Vostede vive dun xeito moi apretado, conta as súas fabas e, de súpeto, chega alguén e dille que ten que pagar.

Por outro lado está o negocio exportador alemán, os bancos alemáns, esta é unha historia diferente. Eles fixérono ben. Pero iso era algo como para que o pobo alemán se revolvese.

Entende que os alemáns son mantidos con medo por un propósito? Se vostede é alemán, sempre se lle está a dicir “as cousas van empeorar”. Alemaña –dísenos- non está a funcionar como podía, Europa non está a funcionar como podía, está China, a India, a globalización…

C L. A globalización é unha desas palabras que significan todo e nada. Houbo unha política coherente por parte do stablishment alemán para asustar á opinión pública e aos traballaores alemáns, para mantelos con medo do mañá, e do desemprego en particular, non hai dúbida. A idea orixinal por volta de 1998-1999, cando o desemprego era elevado é que aceptamos os baixos salarios para restaurar emprego dentro dos límites da unión monetaria. Agora o argumento parece ser “aceptamos salarios baixos para comeptir cos chineses”. Isto non ten fin. A verdade é que os baixos salairos non son bos para Alemaña. Alemaña precisa dunha política que impulse a demanda doméstica. Isto que hai é neomercantilismo, a crenza de que o crecemento vén só do exterior, que a única riqueza é a exportación.

UN PLAN DE TRES ETAPAS PARA GRECIA

Fai a mesma análise para Grecia? É a demanda doméstica a chave para crecer? Como debería Grecia volver por onde entrou?

C L. Hai tres etapas. A primeira, como dixen, a negociación consensual, a saída ordenada.

A segunda etapa é a recuperación, e esta depende moito da demanda doméstica, que está fortemente reprimida no país. Hai bastos recursos que se atopan sen uso. Pequenas e medianas empresas poderían reactivarse, que é o que activaría a economía grega. Non as exportacións. Ese culto ás exportacións é un disparate.

Pero, obviamente, iso non é realmente un camiño para o crecemento sustentable. O que Grecia precisa despois é unha política industrial para reestruturar a súa base produtiva, para integrarse na economía mundial sobre unha base diferente. Iso levaría algúns anos.

Pero Grecia sería aínda parte dun mercado común, como membro da UE. Por tanto, non é tan fácil voltar á demanda doméstica e as PEMES, porque tería que expulsar as grandes empresas que aínda poderían vender máis barato.

C L. Eu creo que Grecia podería competir coas importacións foráneas facilmente. Infelizmente, os salarios destruíronse durante os últimos cinco anos, debido ás políticas de rescate. A devaluación do 15-20% daríanos unha enorme vantaxe competitiva. Os salarios, entón, subirían gradualmente de novo.

Cales son as posibilidades para que iso aconteza? Para que Grecia escolla ese camiño?

C L. En 2010 dixen que hai tres solucións posibles. Austeridade, “o bo euro” e saír. Dixen que a solución máis probable sería a austeridade e que sería un desastre. En cuanto á estratexia do euro bo (ou sexa, vostede pode aplicar política keynesiana dentro dos límites do euro -a estratexia de Syriza), dixen que as posibilidades de que iso acontecese estarían preto de cero. A estratexia de saída é a única lóxica. A verdadeira cuestión é se vai ser contestada ou ordenada. Non o sei. Pero haberá saída nalgún momento.

A IDEOLOXÍA VENENOSA DO “EUROPEISMO”

Como pode ser ordenada cando mesmo que as negociacións actuais non vaian ben xa implican pánico e medo ao corralito?

C L. O primeiro que ten que acontecer é que a UE e Grecia entendan que están a flaxelar un cabalo morto. Tras cinco anos de tortura é hora de rematar. Esta estratexia chegou ao seu fin. Sentidiño, por favor. Polo tanto, cando falo de obxectivo estratéxico é iso o que quero dicir. A xente ten que entrar en acordo con el. E aqueles que rexeitan velo, fano por razóns ideolóxicas, porque esa ideoloxía está a envenenar o debate.

Que ideoloxía?

C L. Non é o neoliberalismo, é o europeísmo. A idea de Europa como entidade trascendental que é boa para todos nós e á que todos pertencemos. Esta gran ficción que xurdiu nos países dominantes e chegou a penetrar nos países máis fracos.

Son socialista, da vella escola, co vello sentido da palabra, a idea dos Estados Unidos de Europa e da solidariedade europea é unha idea socialista e eu compártoa. Obviamente, tamén foi unha idea nazi, utilizada por Hitler. Ninguén ten o monopolio da idea dunha Europa unificada.

Non creo nun único pobo de Europa, non hai demos europeo, e non debe habelo.

Europa é pluralidade, moitas linguas diferentes, culturas. Desde cando era desexable para todos nós sermos apenas europeos, sermos unha soa cousa?

Trátanse de ilusións ideolóxicas. Non vexo unha converxencia política, vexo o ascenso do fascismo, o ascenso da estrema dereita, vexo unha tensión estrema. O Frente Nacional francés ten o 30% dos votos, e tal como están indo as cousas, non me sorprendería que o próximo presidente de Francia sexa un fascista.

Se o euro era unha idea tan ruín, por que existe esa “teimosía” –como lle chamou- en toda Europa para apoialo? Cales son os intereses detrás da idea?

C L. O diñeiro é a concretización de relacións non económicas tamén. Encarna as relacións sociais, ten identidade ligada a el. Iso moitas veces significa identidade nacional. Os norteamericanos son o dólar, os británicos a libra, os alemáns eran o Deutsche Mark. O euro, en particular nos países da periferia, pasou a significar ser europeo. Vostede pode velo tamén nos países bálticos. Por tanto, hai un elemento de identidade e un elemento de política internacional.

Pero, por que os países centrais da UE están tan ligados á idea da moeda común?

C L. Penso que o núcleo non sabe como saír. Cometeuse un grande erro hai 15 anos e os riscos de ficar fóra percíbense como moi altos. Ao mesmo tempo, algúns intereses especiais, o sector exportador, o sector bancario, están defendéndoa fortemente porque serviu á súa estratexia.

Orixinal: http://www.thepressproject.net/article/74530/Costas-Lapavitsas-The-Syriza-strategy-has-come-to-an-end