Grecia: por que alguén ten que ceder. Paul Mason

Recibín un correo electrónico esta semana no que se predicía que Grecia podería entrar en “arrebato” [o orixinal inglés fai un xogo de palabras entre rupture e rapture] co BCE xa o 24 de abril. O que o meu informante quería dicir era “ruptura”, pero canto máis nos achegamos ao evento, máis penso na palabra “arrebato” para describir o que realmente pode suceder.

Se o goberno de estrema esquerda reamata nun punto morto cos acredores antes de finais de abril, o que leva consigo a quebra e unha posible saída da eurozona, o “arrebato” segúndo os fundamentalistas cristiáns –un final catastrófico no que a metade da raza humana ascende ao aire de súpeto- podería ser unha boa metáfora.

Para unha parte do partido no poder, Syriza, isto sería unha sorte de autovindicación. Para outra, a condenación. E para o pobo grego, cuxo 80 por cento quere estar no euro a calquera custe, ben podería ser o final do mundo tal e como o coñecemos.

Pero tras tres semanas de negociacións, o 24 de abril comeza a parecer unha data límite. Nikos Theocharakis, cabeza visible da política fiscal no ministerio de finanzas grego, dixo que informou aos negociadores do eurogrupo que Grecia podería quedar sen cartos a partir desa data.

Comecemos cos números crus. Grecia non pode pedir prestado dos mercados mundiais debido a que a súa débeda de 320 mil millóns de euros é, penso que con razón, vista como impagable. Ningún nivel de austeridade soportado pola sociedade grega podería pagar esa débeda.

Así que Grecia trata de sobrevivir mediante a consecución dun pequeno superavit orzamental; é dicir, cada ano o goberno trata de aforrar o 1,5% do PIB gastando menos do que recada vía impostos.

O problema número un é que, despois de “logralo” xusto despois das eleccións, os números do goberno conservador resultaron ser falsos.

O problema número dous é que, coa fuxida de capitais despois de que o BCE sacase a liña crédito a Grecia, suprimiuse a actividade económica e colapsou o comercio exterior. Os ingresos tributarios caeron en xaneiro e en febreiro, e aínda que semelle que melloraron en marzo, isto debeuse principalmente a medidas excepcionais: ofertas de liquidación anticipada en impostos atrasados e unha gran suma procedente dos bancos.

Así que semana a semana o estado grego ten que pagar salarios e pensións cun pequeno superavit e está recorrendo ás reservas de efectivo de varios organismos públicos para manterse a flote.

O problema número tres consiste en que, mesmo que consiga pequenos superavits cada mes, o estado grego ten que afrontar 15 mil millóns de débeda este ano, moita dela en forma de pagarés de curto prazo que os seus bancos normalmente poderían mercar, pero cuxa capacidade de compra de débeda a curto prazo foi cortada polo BCE.

Espazo para o acordo

Ao longo de toda a crise o tempo xogou a favor dos acredores de Grecia e dos opositores de Syriza. Cando o BCE quitou as liñas normais de crédito e bloqueou os préstamos de emerxencia en febreiro, fíxoo para acelerar a retirada masiva de depósitos que comezara o último mes do antigo goberno. Isto forzou ao ministro de finanzas Yanis Varoufakis, na reunión do Eurogrupo do 20 de febreiro, a unha rebaixa (pero non total) do programa antiausteridade.

Desde entón, o obxectivo de Varoufakis foi demostrar que hai unha versión de esquerdas de reformas estruturais antiausteridade aceptable para os acredores, que lles permitan liberar os 7 mil millóns de euros en préstamos que están a reter. Pero mesmo así, isto só sería o preludio das discusións sobre como reprogramar os 320 mil millóns de euros de débeda grega.

O último intento, en forma dun documento de 26 páxinas en inglés, considerábase que proporcionaba razóns creíbles para acadar dito acordo, pero a cuestión xa non ten que ver coa credibilidade fiscal.

A maioría pro-euro en Syriza calculou mal sistematicamente a oposición á que se enfronta dentro da zona euro. Ten do seu lado aos EEUU e a Francia e a Italia facendo algúns ruídos de simpatía, pero todo isto é superado por unha coalición de países a favor da austeridade arredor de Alemaña que continuamente bloquea calquera tentativa de negociar un compromiso por parte da Comisión Europea.

Así, cada vez que semella haber un acordo sólido, Alemaña e os seus aliados históricos, que datan da segunda guerra mundial, bloquéano, sexa no BCE ou no Eurogrupo.

“Calexón sen saída”

A profundidade do apego de Syriza ao euro demostrouse cando o seu gurú económico, Euclides Tsakalotos, se dirixiu a parlamentarios en Westminster o mes pasado. Ante o estímulo para abandonar o euro por parte de parlamentarios da esquerda laborista,  Tsakalotos sinalou a experiencia da esquerda británica e francesa nos anos 80 co que chamou o “calexón sen saída” da solucións económicas nacionais.

Polo tanto, os líderes de Syriza están casados coa zona euro pero a zona euro está configurada actualmente para esmagar a Syriza.

Coa desaleración do crecemento e os ingresos fiscais irregulares, isto non pode durar para sempre.

As grandes empresas en Grecia non son tan hostiles a Syriza como se podería pensar. Moitos grandes empresarios ven as “mans limpas” do partido como as únicas que poden esganar o nepotismo e a corrupción que arruinou a economía grega durante décadas. Engadido a isto existe unha ala de conservadores gregos arredor da dinastía Karamanlis que está, díxome un exdeputado aliñado con eles, “preparada para axudar a Syriza”.

Se se lle engade o pequeno partido de centro esquerda Potami e o novo partido formado polo ex primeiro ministro George Papandreou, está clara a base para un “goberno de centro-esquerda”, dirixido por Syriza a modo de goberno de unidade nacional e arredor dun programa esencialmente ditado por Berlín, pero con certa flexibilidade para calmar aos membros e votantes de Syriza.

Esta é a estratexia emerxente do centro esquerda e da comunidade empresarial grega con vínculos globais. E o desexo pola mesma agudizouse cando Syriza foi empurrada á colaboración económica con Rusia, Irán, Azerbaián e China.

Obrigar a unha división

Pero a esquerda de Syriza é forte. A Plataforma de esquerda, encabezada polo ministro de enerxía, Lafazanis, é fortemente antieuro e sente que os acontecementos lle dan a razón. Trátase, basicamente, do que queda do comunismo con vínculos moscovitas e da estrema esquerda dentro de Syriza pero, na última votación interna, unironselles outros esquerdistas máis modernos e “horizontais”, co que conseguiron que un 41% votase en contra do acordo feito por Varoufakis en febreiro.

Así que cada vez hai máis presión, dentro e fóra, para forzar unha división en Syriza que faga que a Plataforma de esquerda deixe o grupo parlamentario e Tsipras estea obrigado a depender do centro-esquerda e da ala conservadora de Karamanlis para acadar calquera acordo no parlamento heleno.

Pero hai unha terceira forza que os editorialistas dos diarios financeiros tenden a esquecer cando ven a Grecia maniatada entre Berlín e Moscú: o propio pobo grego.

Até o de agora este estivo moi tranquilo. Os chamados “movementos sociais” –sindicatos, grupos antifascistas, bancos de alimentos, asembleas locais e similares- estaban, como me dixo un activista veterano, “esgotados” no tempo en que Syriza chegaba ao poder. A partir de entón estiveron hipnotizados pola aparición dun novo tipo de política no parlamento: a promesa de combater a corrupción, o comité para xulgar a legalidade do rescate de 2011, a desaparición dos gases lacrimóxenos no armamento da policía antidisturbios, a liberación lenta de inmigrates procedentes de campamentos do exército…

O aumento da frustración

Aqueles cos que falei este mes comentan a crecente frustración  con Syriza dos activistas e simpatizantes a respecto do drama oculto que ten lugar en Bruxelas. Entrementres, os diversos líderes dos ministerios de Syriza aínda están a loitar por tomar o control e mesmo por ter información axeitada. A presidenta do parlamento, Zoe Konstantopoulou, abriu as portas aos activistas antiracistas nunha manifestación recente. Pero a coreografía fóra da residencia do primeiro ministro é a dunha xestión da crise febril.

Mesmo se se está dentro, recibindo unha mensaxe cada 10 minutos de alguén que sabe o que está a suceder, a atmosfera de crise pode ser esgotadora. Para os que están nas rúas e nos cafés, vendo que todo sucede más alá do seu control, estase volvendo extenuante.

Nestes momentos históricos ás veces todo se reduce aos individuos. O desexo de Varoufakis –pro-EEUU, educado en occidente e non membro aínda de Syriza-, tal como me dixo en febreiro, é ser “o último en deixar o euro”. Así que se chega o momento en que el teña que mudar da conciliación á supervivencia poderemos estar seguros de que todas as vías están esgotadas. Pero, como me dixo xusto antes das eleccións, cre que un euro sen reformar colapsará en dous anos.

Publicamente Varoufakis adoptou un ton non só de conciliación senón tamén de reconstrución coa eurozona. En privado, porén, os seus asesores –e estes son algunhas das persoas máis centristas dentro de Syriza- están conmocionados co nivel de hostilidade que coñeceron dentro da zona euro.

Esa ala de Syriza que é basicamente socialdemócrata estaba existencialmente unida ao euro. Agora a crenza existencial no euro está a ser sacudida. E o perigo para a eurozona é que este mesmo proceso se replique en todo un pobo se a evidencia é esmagadoramente convincente.

Se se presiona até o límite –sexa polo fracaso dunha subasta de débeda a curto prazo ou polo simple non pagamento das facturas- Varoufakis non terá problemas en desencadear controis de capitais, impostos de emerxencia ás grandes empresas e a inauguración dunha segunda moeda.

A economía no caos

Chegados a ese punto, será cuestión da eurozona reaccionar ou non. Pero se sobe a aposta existen poderosas armas no arsenal grego: os 80 mil millóns de euros que debe á eurozona a través do sistema Target 2 que, tal como indicou Ambrose Evans Pitchard, non están protexidos. E despois as débedas que ten co BCE.

Grecia tentaría, nun primeiro momento, quebrar sen saír da zona euro. Pero a quebra levaría a política e a economía europea ao caos. A xa deflaccionaria e semiestancada eurozona tería que enfrontar outros 12-18 meses co botón de pausa até que o sistema bancario absorvese a quebra grega.

Así que nas próximas dúas semanas hai un maior perigo de “Graccidente” –unha quebra parcial non causada pola estratexia de Syriza senón polo erro de cálculo do BCE a respecto da provisión de osíxeno financeiro aos bancos gregos, ou por non poder afrontar os recibos semanais o ministerio de facenda.

Os gregos acudiron esta fin de semana ás igrexas para celebrar a pascua ortodoxa. Alexis Tsipras, aínda cunha popularidade do 71%, aproveitou a ocasión para falar de renacemento e renovación. Porén, para algúns, a resposta ao saúdo “Cristo resucitou” foi bromear dicindo “Mándao a Bruxelas a negociar”.

Rematada a pausa da pascua, as negociacións aproxímanse a un momento crucial.

Se Grecia é forzada a unha quebra accidental, o dano ao proxecto do euro e á imaxe da UE sería total. Un banco central colaborando coa quebra dos bancos que debe supervisar e desexando a ruptura da unión monetaria que se supón que debe regrar mancharía a reputación do BCE por unha década.

Orixinal: http://blogs.channel4.com/paul-mason-blog/syriza-verge-nervous-breakdown/3571

Unha Europa mellor é posible. Entrevista a Oskar Lafontaine

Hai dous anos, no rescaldo do rescate a Chipre, vostede creou certa polémica chamando a abandonar o euro e ao regreso a un sistema de taxas de cambio coordenado. Aínda apoia vostede esa posición? En caso afirmativo, por que?

O actual sistema euro non funciona. Non estamos a falar só dunha moeda, senón dun sistema determinado polas condicións do Tratado de Maastricht. É por iso que apoio a introdución dunha maior flexibilidade para este sistema euro. 
Para ser máis preciso, isto significaría que sería máis sensato introducir unha sorte de “euro grego”, cuxa taxa de cambio sexa decidida, entre outros, polo BCE, a fin de evitar unha difícil aterraxe causada pola devaluación da nova moeda. Non estamos a falar da saída de Grecia do sistema, senón de que teña condicións máis favorables.

A resposta doutros destacados membros do seu partido foi rápida: Die Linke apoia a moeda común, a culpa recae nas políticas da chanceler alemá, Angela Merkel. Algúns até o acusaron de querer agradar aos eleitores da estrema dereita populista de AfD. Nunha entrevista en Tagesspiegel, o economista grego Costas Lapavitsas afirmou que a razón pola que a unha gran parte da esquerda europea apoia o euro ten que ver coa influencia da ideoloxía, neste caso do europeísmo, ou sexa, a idea da existencia dun demos común europeo.
No tempo en que vostede estaba no SPD, sempre se destacou coma un defensor do aprofundamento da integración europea. Cal é a visión dun euro crítico como vostede, dunha Europa máis social e xusta? Até que punto habería que reformar ou trascender as institucións europeas actuais para conseguilo?

A visión contínúa a ser a dunha Europa democrática e social. Pero, se vemos como se está a minar a democracia grega debido a supostas restriccións financeiras, entón, o que hai é que desmantelar esas supostas restriccións financeiras. As reaccións dentro da esquerda e doutros partidos, que vostede comentou, poden ser vinculadas ao feito de que non se comprende a función dos sistemas monetarios, como non se entendía a unión monetaria alemá en 1990.

Durante a introdución do euro, ninguén parecía entender a necesidade dunha política salarial común, como ninguén parecía entender a miña opinión de que, sen a coordinación da política salarial, este sistema non sería capaz de funcionar. Pero iso ten unha longa tradición política en Europa. 

Pero como pode un Grexit estar ligado ao novo proxecto internacionalista da unificación europea?

Mediante a participación do BCE nel en tanto que institución europea responsable democraticamente; algo que na actualidade non é.

O seu colaborador próximo, Heiner Flassbeck é coautor con Costas Lapavitsas dunha estratexia de saída do euro para Chipre en 2013. Léndoa, pareceume unha estratexia de crecemento keynesiano alternativa. A miña pregunta, e creo que moita xente se pregunta isto, é se pode haber unha solución real mediante unha saída controlada en medio dunha crise estrutural do capitalismo. Noutras palabras, son este tipo de propostas (crecemento) fins, en si mesmos, ou un camiño para crear un programa alternativo que reorganice a sociedade baixo parámetros sociais?

Son ambas cousas. A introdución dunha moeda paralela podería, evidentemente, ofrecer ao país en cuestión moita máis marxe de manobra e máis competencia económica, que debe ser fiscalizable democraticamente. Isto por unha banda. Agora, temos a desastrosa situación dun goberno grego impotente que, con máis ou menos axuda, ten que ver como outras forzas lle ditan condicións. Desde logo, esta nova flexibilidade a través dun “euro grego” non sería, de ningún modo, garantía dunha re-industrialización, pero a economía grega, ou calquera outra, podería obter aire para respirar. A experiencia ensínanos o que economicamente é mellor. A experiencia móstranos que, neste caso, un sistema de moeda que proíbe a devaluación non pode funcionar sen coordenación salarial. Na zona euro, vimos que en Grecia os salarios reais estaban por riba do nivel de produtividade, pero o máis importante, tivemos unha situación na que os alemáns practicaron sistematicamente dumping salarial. Baixo estas condicións, un colapso deste sistema era inevitable.

Pensa vostede que a histórica vitoria de Syriza pode ter un impacto na (máis difícil, enténdese) loita contra o neoliberalismo en Alemaña. Está dando lugar a un descontento máis articulado co réxime de Angela Merkel en Alemaña? Está a provocar rupturas no SPD e nos Verdes, como algúns afirman, permitindo por tanto unha posible coalición verde-vermello-vermello en 2017? Será que o SPD tamén corre risco de “Pasokización”?
 
Por suposto, a vitoria de Syriza é unha fonte de esperanza para a esquerda europea. Die Linke tamén sabe en que terribles condicións está a funcionar o goberno grego. É un proxecto cun final aberto pero, polo de agora, é a esperanza. E esa esperanza está fundamentada na vontade do pobo grego, que rexeitou as políticas neoliberais. 
A cuestión de se o SPD e os Verdes aprenderon dos erros do pasado ten que ser respondida “non”. Estes partidos aínda apoian o Pacto de Estabilidade, que é a principal expresión do diktat de austeridade na Europa de hoxe. Así que é mellor non adornar nada, ou adornalo dunha cor que non é [risos]. A principal cuestión é se Die Linke pode traballar en conxunto con forzas que apoian a asuteridade, e iso é algo que eu exclúo categoricamente.

Até que punto pensa vostede que o goberno alemán atacará a Syriza? Queren eles “librarse dos gregos” e expulsalos do euro, ou esencialmente queren forzalos a implementar a austeridade e, por tanto, mantelos dentro da “gaiola de ferro”?

Hai sinais contraditorias en relación con iso. Hai relatos que din que o ministro de finanzas alemán, Wolfgang Schäuble defendeu unha Grexit en 2012. Hai, por outro lado, declaracións oficiais dicindo que unha saída de Grecia da eurozona podería ter consecuencias imprevisibles. A este respecto, o goberno alemán está a vacilar. 
Persoalmente, creo que Merkel e Schäuble non saben como funciona o sistema monetario porque seguen ligados ao dogma neoliberal que di que os recortes salariais, de postos de traballo e a austeridade poden promover o crecemento.

Die Linke votou esmagadoramente (con algunhas excepcións noatables como Sahra Wagenknecht) a favor de ratificar o acordo alcanzado polo novo goberno grego co Eurogrupo, hai algunhas semanas. O principal argumento era o medo a parecer que non se estaba a ser solidario co goberno liderado por Alexis Tsipras. Como avalía vostede esa posición?

O medo de non parecer solidario co novo goberno é algo que eu entendo profundamente. Pero non deixa de ser un medo máis fundamentado en percepcións distorsionadas que en feitos reais. 
En verdade, esta foi unha proposta do goberno alemán para a concesión de crédito a Grecia baixo condicións adversas. Eu, persoalmente, pedín a abstención a fin de evitar dous malentendidos. Por un lado, que non se está con Syriza e, polo outro, que estamos a favorecer o diktat da austeridade. 
A nosa solidariedade con Syriza consiste no noso rexeitamento dos paquetes de austeridade do goberno alemán con Grecia –somos o único partido que fai iso- e a nosa crítica ao goberno alemán e ás súas políticas fracasadas. O grupo parlamentar de Die Linke atopábase nun dilema por causa desas percepcións distorsionadas da realidade, pero iso non altera a nosa posición solidaria. 

Por outro lado, vinte mil persoas, a maioría, pero non exclusivamente, alemáns, manifestáronse a inicios dete mes contra a apertura do novo edificio do BCE en Frankfurt, “o corazón da crise do réxime europeo”. Dado o frustrante estado da protesta social en Alemaña, ve vostede isto coma o reinicio da actividade do movemento social no país?

Iso, con certeza, sería algo desexable. Non obstante, eu son consciente do difícil que é manter os movementos de protesta. Penso que o principal problema está nos diferentes efectos das políticas de austeridade nos diferentes países europeos. En Alemaña, estes efectos son comparativamente máis suaves, a pesar do feito de que Alemaña ten unha gran pobreza na terceira idade e un gran sector con salarios baixos. A pobreza dos vellos é algo que moitas persoas aínda non ven, mentres que moita xente xa se acostumou ao sector de salarios baixos. 
Onde os efectos da crise sexan máis fortes, hai, felizmente, un colapso do sistema político, o que era necesario porque só os partidos neoliberais están no poder agora.

Die Linke ten agora unha década de idade. Cando comezou, destacouse como a principal voz de protesta contra a evolución cara o mercado da socialdemocracia, incorporando moitos temas dos movementos alterglobalización. No seu inicio, contou con importantes aliados en Francia (o movemento contra a Constitución europea), Italia (Refondazione Comunista), Reino Unido (Respect) e noutros lugares. Dez anos despois, a esquerda neses países foi varrida por unha onda de populismo de dereita; nalgúns casos, precedida por unha participación en gobernos de centro-esquerda coma en Italia.

Die Linke parece manter o seu terreo electoralmente, se ben non parece ser o principal benefactor do descontento co sistema político establecido. A elección dun chanceler no estado de esquerda de Turinxia semella estar preparando o camiño para unha postura máis “pragmática” en dúas posicións chave que definen Die Linke: antineoliberalismo e anti intervención militar extranxeira. A desconfianza popular en partidos políticos establecidos tamén está a afectar a Die Linke. Que explicaría que formacións como Die Linke ou o Front de Gauche teñan atinguido un teito de cristal en termos de eleccións, mentres que Syriza e Podemos terían un éxito máis espectacular? 

Estas son varias preguntas [ri]. Comecemos coa cuestión da participación no goberno. Só é aceptable se supón un cambio para os votantes, que sexa experimentado por eles como tal. Este foi o erro de Rifondazione Comunista en Italia, que fracasou en conseguir xusto iso, e foi castigada polo electorado. 
É algo que todo partido de esquerda experimentará se repite os erros do pasado. É algo que calquera pode recoñecer facilmente estudando a historia da familia dos partidos de esquerdas en Europa. En Alemaña hai que facer unha distinción entre o nivel estatal e o nivel federal. Cuestións como o antimilitarismo, a política exterior, a política fiscal, etc. non se discuten no nivel estatal.

Hai a cuestión da lei federal sobre a quebra da débeda para os gobernos locais…

Si, está escrito na Constitución agora e se participas nun goberno local tes que respectalo. Pero a miña posición a respecto da participación no goberno a nivel nacional é que só se pode facer se hai melloras concretas e recoñecibles para a vida da xente. No caso de Alemaña, isto significa melloras en áreas coma o desemprego, o seguro de pensión, a política salarial e, claro, as non intervencións no extranxeiro.
Pero a cuestión do goberno será irrelevante en Alemaña dada a evolución do SPD. O SPD atópase nunha fase de debilidade sen precedentes. O papel que pode xogar a esquerda pódese comprobar en España e Grecia, mesmo que esteamos a falar de procesos abertos.
Cando a presión da sociedade sexa moi forte, Die Linke só terá a súa oportunidade se actúa con credibilidade. Esa foi a razón pola que se fundou. Dixemos que tiñamos catro partidos neoliberais en Alemaña e case que exclusivamente partidos neoliberais no goberno en toda Europa, e esa é a razón pola que tiñamos que ofrecer unha alternativa.
E en Alemaña, é obvio que a dereita, na forma de AfD non é unha alternativa. Apoia posicións neoliberais. O seu presidente, Bernd Lucke foi un dos intelectuais que sempre apoiou o dumping salarial. Existe unha diferenza real entre a política da esquerda e a da dereita.

Parece non haber só unha fatiga co actual sistema económico senón tamén unha fatiga cos partidos políticos como tal. Die Linke sufriu un proceso de institucionalización nos últimos dez anos e está claro que ese non é o primeiro lugar no que a xente expresa o seu descontento coa orde actual das cousas. Mencionei a Syriza e a Podemos antes porque esas forzas conseguiron prosperar presentándose como unha alternativa á política establecida.  
Se un goberno de coalición vermello-verde-vermello está fóra de cuestión, cal é o camiño para Die Linke? Como pode iniciar un efecto de politización? 

Iso é algo moi difícil, porque o sistema baixo o que vivimos, o sistema capitalista, está moi enraizado. Proxéctase de tal xeito que os economicamente poderosos presiden todas as decisións políticas. As democracias representativas non son democracias no sentido real do termo. Sabemos desde Pericles que as democracias son sistemas sociais que serven os intereses da maioría e non hai debate sobre a democracia en toda Europa.
Neste sentido, a única razón de existir Die Linke é volverse –ou continuar a ser- un partido antisistema e ser percibido como tal. Ser antisistema significa defender consistentemente unha sociedade na que a vida social se reorganice, onde os froitos do traballo vaian para quen os gañe.
Significa tamén recoñecer que os esforzos socialistas do pasado fallaran porque non eran democráticos e estaban centralizados. Neste sentido, débese escoller outro camiño. Na miña opinión, é o camiño das empresas xerenciadas polos empregados nas que a democracia flúe na vida cotiá e non unha sociedade na que existen regras feudais sobre a vida económica.
Porque onde hai milmillonarios, non hai democracia. Ningunha persoa pode gañar mil millóns. Isto contradí a idea básica da Ilustración de que a riqueza é o resultado do traballo.

É vostede optimista a respecto do desenvolvemento de Die Linke?

Non sei se o “optimismo” pode responder esta pregunta. En relación á estrutura de poder temos un sistema social moi enraizado. Curiosamente, nin a crise financeira mudou iso, aínda que calquera pode ver, tras o crash financeiro, que Wall Street goberna os EEUU, non o Congreso nin o Presidente. O sistema oligárquico de Ucraína ou Rusia, por exemplo, móstranos que estamos ante unha regresión a nivel global e nunha reversión do modesto progreso social das últimas décadas.
E porén, estou convencido de que Die Linke non ten máis opción que ir contra corrente e presentar alternativas. Ten que permanecer, a nivel programático, solidamente, e isto significa non baixar pola estrada do acomodamento. Se o fai, simplemente será tragada polo sistema. Ten que ir consistentemente avogando por un modelo social diferente.

O racismo en todas as súas manifestacións está en ascenso en Europa, especialmente en forma de islamofobia (unha especie de racismo “respectable”). Que explica esa propagación mesmo a camadas sociais anteriormente non afectadas por el? 
 
Creo que iso ten que ver co medo ao descenso na escala social. Cando eses recelos, combinados co medo á marxinalización están presentes, levan a certas camadas sociais a responder coa marxinalización dos outros. Todas as experiencias históricas móstrannos que eses medos resultan na marxinalización dos outros.

Unha última pregunta. Sería un eufemismo dicir que aos apoiantes de Die Linke gustaríalles velo xogar un papel máis activo no liderado do partido novamente. A súa carreira xa estivo marcada por unha serie de sorpresas. Está vostede a planear un retorno?

[Risos] Eu fago a miña parte, participando con máis frecuencia en debates públicos, televisivos, facendo aparicións públicas, pero…

De aí a pregunta…

Punto. [Risos]

Orixinal: https://www.jacobinmag.com/2015/03/oskar-lafontaine-interview-die-linke/

Rematar co paraíso do acredor. Mark Blyth

É unha honra e unha ironía estar hoxe aquí e recibir o Hans-Matthöfer-Preis für Wirtschaftspublizistik do ano 2014. Honra por ser recoñecido, dada a competencia. Por nomear a algúns dos meus contendentes, Thomas Piketty ben pode ser o meu economista favorito e Wolfgang Munchau o meu xornalista favorito, polo que ser recoñecido entre eles é unha honra.

Pero é tamén un tanto irónico ser recoñecido nun país que semella, polo menos ao nivel da súa elite, completamente impermeable á mensaxe do libro que se está a premiar esta noite. Se cadra polo menos nesta sala, e entre os socialdemócratas, a mensaxe estea a gañar forza.

A austeridade en tanto que política económica simplemente non funciona. Nos casos en que semellaba funcionar, existía algo máis que facía realmente o traballo; polo xeral a devaluación dunha moeda soberana ao mesmo tempo que a expansión nun socio comercial moito máis grande impulsase as exportacións no curto prazo. Os orzamentos recortábanse ao tempo que as exportacións se expandían, pero non eran os recortes o importante, érao a expansión.

Xa estiven aquí antes a falar de austeridade, así que aproveitemos os poucos minutos que temos para ollar cara adiante e non cara atrás.

Todos os ollos están postos en Grecia e na posibilidade de impago ou de “Grexit”. Trátase dunha posición imposible, mírese por onde se mire. Os gregos non poden pagar o que deben dado que as políticas implementadas para axudarlles a crecer traducíronse na caída de case que un terzo da súa economía. A xente nova e con talento marcha deixando atrás aos xubilados e ao sector público.

Pero recoñecer este feito e acomodar a el a política abre cuestións nos países debedores como Irlanda, Portugal e España que os países acredores como Alemaña non queren tratar.

Entón, como avanzamos?, e cal é o papel dun partido socialdemócrata na conformación deste camiño? Destacaría dúas cuestións. A primeira é o que chamo “a falsa promesa das reformas estruturais”. Non pode haber dúbida de que os países debedores de Europa precisan importantes reformas dos sistemas tributarios, os mercados laborais, a regulación das empresas e unha serie doutras áreas.

Pero…

1. Cando dicimos “reforma estrutural” non temos verdadeira idea do que estas palabras significan en realidade e a miúdo recorremos a elas coma un recoñecemento implícito de que a austeridade fracasou ou…

2. Entendemos mal o que fixemos cando nos referimos a episodios anteriores de reformas estruturais e, polo tanto, escápasenos que é imposible para calquera persoa facer o que xa fixo unha vez.

Déixenme explicar. A “reforma estrutural” acostumaba chamarse “axuste estrutural”. E esquerdistas europeos coma nós acostumábamos condeala como se fose absurda, ridícula, “tolerías neoliberais”… e aínda así parece que estamos moi felices aplicando estas políticas -a pesar do dano que fixeron no mundo en desenvolvemento- por riba dos nosos socios europeos.

Cando un se pregunta polo contido das reformas estruturais, semella que se trata dunha lista de impostos baixos, de desregular todo o que se poña por diante, de privatizalo todo e de agardar o mellor. Pero estas políticas non son perturbadoramente americanas, se non thatcheritas? Acaso todo isto non se supón que é todo ao que se opón o SPD e que o electorado alemán nunca aceptaría?

As reformas europeas están tapadas cunha capa máis sutil pedindo simplemente que todos se fagan “máis competitivos” –e quen podería estar contra iso? Até que un lembra que ser competitivo a respecto dos demais socios comerciais dentro da mesma unión monetaria xera unha problema de “média mobil” de proporcións continentais.

É estatisticamente absurdo que todo o mundo se volva máis competitivo. É como tentar que todos estivesen por riba da media. Soa como unha boa idea até que pensamos na intelixencia dos nenos na clase. Por definición, alguén ten que ser o único “non brillante”, mesmo nunha clase de xenios.

Pero algo hai que facer, e moitas veces díxosenos que Alemaña era o “home enfermo” de Europa, que o país tomara a “medicina amarga” das reformas Hartz e se volvera máis competitivo. 

Debido a isto, cando a crise bateu, Alemaña sobreviviu e volveu ser forte. A conclusión –o resto de Europa ten que abrazar as “reformas estruturais”- enseguida aparece.

É unha historia popular, pero está bastante equivocada e a súa aplicación noutros países repousa sobre unha lectura errada bastante obvia da historia alemá recente. Christian Dustmann e os seus colegas examinaran a cuestión en profundidade e concluíron que o que realmente fixo á economía alemá competitiva foran tres fenómenos interrelacionados que aconteceran unha década antes de Hartz.

En primeiro lugar, e eu seino perfectamente por estar casado nunha familia de alemáns orientais, foi a reunificación. Ter dez millóns de traballadores extra dispostos a entrar no mercado laboral colocou unha presión baixista sobre os salarios enorme que comeza a notarse por volta de 1994.

En segundo lugar, mover aos fornecedores de pezas para o complexo Auto Alemán para os países do antigo bloque do leste tornou as exportacións alemás aínda máis competitivas. Isto comeza por volta do mesmo ano.

En terceiro lugar, os sindicatos alemáns, ao mesmo tempo, danse de conta de que a globalización comeza ao leste do Elba e simplemente deixan de pedir aumentos salariais. O resultado combinado é un zugar dos salarios durante case vinte anos e o seu enmascaramento coas trasferencias do estado do benestar. É de aquí de onde vén a competitividade.

O que fai Hartz, unha década máis tarde, é eliminar os solteiros das listas de asistencia social e colocalos en minijobs. O resultado disto é unha expansión do protexido sector servizos, de baixos salarios crónicos, que ten que ser abordado anos despois coa introdución dun salario mínimo. De feito, case que todos os postos de traballo creados por Hartz son de baixa produtividade no sector servizos.

O sector exportador, a parte “competitiva” da economía, depende da demanda xerada noutras partes do mundo, e segue a lanzar, non engadir, postos de traballo como substitutos do capital para o traballo de alta cualificación.

Se Dustmann e compañía están no correcto, e eu creo que o están, a capacidade de transferir estas leccións a outros países é cero. Ninguén máis ten unha Alemaña Oriental agardando na esquina para empurrar para abaixo os custos do traballo, e mesmo se todos o fixesen, o que se conseguiría sería reducir o consumo agregado, empobrecendo, polo tanto, a todos.

A lección que hai que tirar, se cadra, é que Alemaña é Alemaña porque todo o mundo “non é Alemaña”. Tentar que todo o mundo sexa un pouco como Alemaña só vai significar a expansión dun sector servizos mal remunerado coa introdución dun salario mínimo para compensar. Non creo que isto sexa o que os avogados das reformas estruturais recomendan, mais é aí é onde podemos acabar.

O meu segundo punto lévanos de volta á noción, coa que convivimos basatante a gusto, segundo a cal hai “nacións acredoras” e “nacións debedoras”, en lugar de “nacións Europeas”; como se ser acreedor ou debedor fose unha característica nacional. En verdade, un dos aspectos máis enfermizos deste tempo e das políticas de austeridade é o discurso que produce no que se reduce as formacións complexas da clase e das institucións á raza e á identidade.

Pero ollemos máis alá disto e veremos aquí hai un gran problema co que os partidos de esquerda deben tratar, un que infelizmente axudaron a crear. Na década de 1970, período que agora parece bastante benigno, os beneficios empresariais eran bastante baixos, a participación do traballo na renda era moi alta e a inflacción estaba a subir. Informóusenos de que aquilo era insustentable e construíronse novas institucións políticas para certificar que esta combinación particular non acontecería novamente.

A este respecto, foi claramente un éxito. Os beneficios das empresas nunca foran tan altos como hoxe, a participación do traballo na renda nacional case nunca foi tan baixa e a inflacción deu lugar á deflacción. Entón, somos, agora que isto mudou, máis felices?

O que fixemos durante os últimos 30 anos é a construción dun paraíso do acredor de taxas reais de xuros positivas, inflacción baixa, mercados abertos, sindicatos noqueados e un Estado en retirada –todo dirixido por autoridades económicas nos bancos centrais e outras institucións non electas que só tiñan un obxectivo: manter en marcha este paraíso de crédito.

Nun mundo así, por que vostede, o traballador medio, habería de obter un aumento salarial? En verdade, non é de admirar que a desigualdade sexa un problema en todas partes? En Europa, esta desenvólvese a nivel nacional, e nivel internacional entre países acredores (bo) e países debedores (mal), onde os dereitos dos acredores deben protexerse e o mantra de “tes que pagar as túas débedas” debe respectarse.

No entanto, nos termos da economía do benestar, todo isto é  absurdo. Se o custe de exprimir aos debedores consiste en mantelos en posición de servidume por débedas, ou se as perdas para os acredores son menos do que os custes do servizo da débeda en perpetuídade, logo, o default é eficiente, se non moral.

Hoxe, é profundamente irónico que os socialdemócratas europeos se preocupen moito, como deben, polas cláusulas de protección dos investidores incorporados no Tratado de Investimento Trasantlántico cos EUA, ao tempo que esixen exactamente as mesmas protecións para os acredores sobre os seus concidadáns europeos sen lles deixar tempo para respirar polo diñeiro que “prestaron” para rescatar os seus propios sistemas bancarios das súas decisións de préstamos erradas.

Algo está moi mal cando a socialdemocracia entende que isto está ben. Non, non o está. Porque formula a pregunta fundamental, “Para que estades vos, se estades por iso?” Os socialdemócratas alemáns, pois todos nós somos herdeiros de Rosa Luxemburg, preséntanse hoxe como os executores do paraíso de crédito. É realmente por iso polo que queredes estar? A historia moderna europea virou moitas veces a partir das escollas do SPD. Este é un deses momentos.

É estupendo que o meu libro lles axudase a lembrar a pobreza desas ideas. Pero o asunto é que recobren a súa voz, non só a súa memoria histórica. A súa cota de voto non baixa porque non estean facendo suficiente sombra á CDU. Está a baixar porque se todo o que vostedes fan é iso, por que habería de votarlles ninguén?

Espero que a lectura do meu libro lembre ao SPD unha cousa: que a razón pola que existe é para facer máis que simplemente apoiar un paraíso para os acredores en Europa.

Agradézolles este premio e espero que este libro anime a pensar novamente sobre a economía que queremos construír para nós mesmos, os nosos fillos e os nosos concidadáns.

Mark Blyth é autor do libro Austeridade. Historia dunha idea perigosa.

Orixinal: https://www.jacobinmag.com/2015/02/germany-austerity-blyth-speech-spd/

Anexou o FMI a Ucraína? Entrevista a Michael Hudson

No Leste de Ucraína acadouse un alto o fogo tras unha negociación maratoniana de 17 horas entre o presidente ruso Vladimir Putin e o ucraíno Petro Poroshenko. Ambos estaban flanqueados polos principais líderes europeos. Rusia e Ucraína poden ter moitas diferenzas pero algo que teñen en común é unha crise económica aveciñándose, debido aos prezos do petróleo no caso ruso e a unha guerra moi cara coa que non contaban no ucraíno.

Para falar disto temos a Michael Hudson. Un distinguido investigador sobre economía na Universidade de Missouri-Kansas City.

Nunha entrevista recente publicada en The National dicías que a maioría dos medios mostran a Rusia como a grande ameaza para Ucraína, pero que a historia suxire que o FMI pode ser máis perigoso. Que queres dicir con iso?

Michael Hudson: En primeiro lugar, as condicións nas que o FMI conceden préstamos requiren unha maior austeridade e a retirada de todas as subvecións públicas. A poboación de Ucraína xa está devastada economicamente. As condicións que establece o programa do FMI para a concesión de préstamos a Ucraína consisten en que terán que pagar as súas débedas. Pero Ucraína non ten capacidade para pagalas. Así que hai outra maneira ir adiante, e é o mesmo que lle dixo o FMI a Grecia e a outros países que teñen que facer, consiste en: vender todo o que a nación aínda posúa de dominio público ou facer que os teus oligarcas máis importantes asuman a asociación con investidores americanos ou europeos, de xeito que poidan mercar accións nos monopolios en Ucraína e extraer rentas.

Este é o golpe “dous en un” do FMI. O primeiro é: aquí tes o préstamo para pagar aos teus tenedores de bonos, así que agora débesnos a nós, ao FMI, con quen non se poden cancelar as débedas. Os termos deste préstamos consisten en crer a nosa ficción: pódese pagar a débeda conseguindo un superavit orzamental a base de recortar o gasto público e causando unha recesión aínda máis profunda.

Esta idea de que as débedas externas poden pagarse exprimindo os ingresos tributarios nacionais foi rebatida por Keynes na década de 1920 no seu debate sobre as reparacións alemás. Non hai excusa para cometer este erro –salvo que o erro sexa deliberado e que se pretenda o fracaso; de xeito que o FMI poida dicir, para sorpresa de todo o mundo e culpa de ninguén, que o seu “programa de estabilización” desestabilizou en lugar de estabilizar.

A pena por continuar con esta economía lixo debe ser pagada pola vítima e non polo vitimario. Culpar á vítima forma parte da estratexia do FMI.

Entón, o FMI lanza o seu golpe número dous. E di: “Ah, entón non podes pagar? Sentimos que as nosas proxeccións fosen erroneas. Pero tes que atopar o xeito de pagar” –perdendo calquera activo que a túa economía aínda posúa en mans nacionais.

O FMI estívose equivocando en Ucraína ano tras ano, case tanto como en Irlanda e Grecia. As súas receitas son as mesmas coas que devastou as economías do Terceiro Mundo dende a década de 1970 en diante.

Así que hoxe o problema consistirá en que Ucraína terá que vender para pagar as súas débedas e correr cada vez máis para librar a guerra que devastou a súa economía.

Un dos activos que queren os investidores son as terras agrícolas. Monsanto estivo mercando en Ucraína, ou mellor, arrendando as súas terras porque Ucraína ten unha lei contraria a alienar as súas terras de cultivo e agrícolas a extraxeiros, e de feito esta lei é moi similar á que, segundo o Financial Times, espera ter Australia para frear a compra de terras agrícolas por parte de China e EEUU.

Ademais, o FMI insiste en que os países debedores desmantelen todo tipo de regulación contra o investimento extranxeiro, así como calquera protección aos consumidores ou calquera protección ambiental. O que isto significa é que o reservado para Ucraína consistirá nunha política neoliberal que garantizará que a súa situación sexa aínda peor.

Neste sentido, as finanzas son a guerra. As finanzas son o novo tipo de guerra, usánse as finanzas e as ventas masivas forzadas nun novo campo de batalla. Todo isto non vai axudar a Ucraína, senón que promete unha nova crise en pouco tempo.

A guerra levou a Ucraína a unha crise máis profunda. Falemos sobre a devastación que causou e que tipo de cousas terá que aforntar Ucraína, ademais das imposicións do FMI.

Michael Hudson: Cando Kiev foi á guerra contra o Leste de Ucraína, loitou principalmente na rexión carbonífera e na rexión exportadora. O 38% das exportacións ucraínas van a Rusia. Porén, grande parte desta capacidade exportadora foi bombardeada. Ademais, as empresas eléctricas que dán electricidade ás minas de carbón tamén foron bombardeadas. Así que Ucraína non pode abastecerse sequera de carbón.

O que chama a atención de todo isto é que hai apenas unhas semanas, o 28 de xaneiro, Christine Lagarde, a xefa do FMI, dixo que o FMI non fai préstamos a países en guerra. Porén, Ucraína está envolta nunha guerra civil. A gran pregunta é, pois, cando realizará o FMI o préstamo que estivo poñendo en discusión?

Así mesmo, os artigos de acordo do FMI din que non pode facer préstamos a un país insolvente. Entón, como pode ser o FMI parte dun préstamo para rescatar a Ucraína se, número un, está en guerra (que tería que parar totalemente) e, número dous, é insolvente?

A única solución é que Ucraína reduza as súas débedas cos investidores privados. E iso significa contrariar moito aos investidores dos hedge funds. Hoxe, o Financial Times publica un artigo que mostra como un só investidor estadounidense, Michael Hasenstab, ten 7000 millóns de dólares en débeda de Ucraína coa que quere especular, xunto a Templeton Global Bond Fund. Como vai tratar Ucraína cos especuladores? E, finalmente, como lidará o FMI co feito de que o fondo soberano de Rusia prestou 3000 millóns de euros a Ucraína a través duns termos moi duros, por medio do acordo de Londres que di que non podeen ser cancelados? Vai o FMI insistir en que Rusia asuma o mesmo recorte que está a impoñer aos hedge funds? Todo isto conducirá ao tipo de conflito cuxa resolución vai precisar de moitos máis esforzos que as solucións ás que se chegou nos últimos días para os enfrontamentos militares.

Peries: E entón, como podería Ucraína imaxinar a súa saída da crise?

Michael Hudson: Probablemente imaxina un mundo de ensoño no que sairá da crise grazas a que Occidente lle dea 50 mil millóns de dólares e lle diga, aquí está o diñeiro que precisas, gástao como queiras. Até aí chega a súa imaxinación. É unha fantasía, por suposto. É soñar cos ollos abertos –salvo porque hai unhas semanas George Soros urxiu ao Congreso e a “Occidente”, en The New York Review of Books, a dar a Ucraína 50 mil millóns de dólares e a consideralos coma un pago militar. Ben, inmediatamente Kiev dixo, si, gastarémolo só en armas defensivas. Defenderemos Ucraína até onde faga falta para eliminar aos rusos.

E hoxe o editorial do Financial Times di, si, dade a Ucraína os 50 mil millóns que pediu George Soros. Temos que permitir ter suficiente diñeiro para loitar contra a Nova Guerra Fría de EEUU contra Rusia. Pero os europeos continentais está a dicir: Agarda un minuto, ao final disto chegará un momento no que non haxa máis ucranianos listos para loitar. A guerra mesmo podería extenderse a Polonia, ou a calquera outro lugar, porque se os cartos que se lle dean a Ucraína se dedican ao que a administración Obama, e Hillary e Soros, pretenden –ir á guerra con Rusia- entón Rusia dirá: vale, se somos atacados por forzas extranxeiras non só teremos que bombardear ás tropas, senón tamén os aeroportos polos que chegan, así como as estacións de tren. Imos extender a nosa propia defensa cara Europa.

Aparentemente, hai informes segundo os cal Putin dixo a Europa, mira, tedes dúas opcións ante vós. Opción unha: Europa, Alemaña e Rusia poden ser unha área próspera. Coas materias primas rusas e a tecnoloxía europea podemos ser unha das áreas máis prósperas do mundo. Ou, opción dúas: podedes ir á guerra con nós e ser eliminados. Escollede.

Orixinal:  http://www.nakedcapitalism.com/2015/02/michael-hudson-imf-annexed-ukraine.html