Grecia: por que alguén ten que ceder. Paul Mason

Recibín un correo electrónico esta semana no que se predicía que Grecia podería entrar en “arrebato” [o orixinal inglés fai un xogo de palabras entre rupture e rapture] co BCE xa o 24 de abril. O que o meu informante quería dicir era “ruptura”, pero canto máis nos achegamos ao evento, máis penso na palabra “arrebato” para describir o que realmente pode suceder.

Se o goberno de estrema esquerda reamata nun punto morto cos acredores antes de finais de abril, o que leva consigo a quebra e unha posible saída da eurozona, o “arrebato” segúndo os fundamentalistas cristiáns –un final catastrófico no que a metade da raza humana ascende ao aire de súpeto- podería ser unha boa metáfora.

Para unha parte do partido no poder, Syriza, isto sería unha sorte de autovindicación. Para outra, a condenación. E para o pobo grego, cuxo 80 por cento quere estar no euro a calquera custe, ben podería ser o final do mundo tal e como o coñecemos.

Pero tras tres semanas de negociacións, o 24 de abril comeza a parecer unha data límite. Nikos Theocharakis, cabeza visible da política fiscal no ministerio de finanzas grego, dixo que informou aos negociadores do eurogrupo que Grecia podería quedar sen cartos a partir desa data.

Comecemos cos números crus. Grecia non pode pedir prestado dos mercados mundiais debido a que a súa débeda de 320 mil millóns de euros é, penso que con razón, vista como impagable. Ningún nivel de austeridade soportado pola sociedade grega podería pagar esa débeda.

Así que Grecia trata de sobrevivir mediante a consecución dun pequeno superavit orzamental; é dicir, cada ano o goberno trata de aforrar o 1,5% do PIB gastando menos do que recada vía impostos.

O problema número un é que, despois de “logralo” xusto despois das eleccións, os números do goberno conservador resultaron ser falsos.

O problema número dous é que, coa fuxida de capitais despois de que o BCE sacase a liña crédito a Grecia, suprimiuse a actividade económica e colapsou o comercio exterior. Os ingresos tributarios caeron en xaneiro e en febreiro, e aínda que semelle que melloraron en marzo, isto debeuse principalmente a medidas excepcionais: ofertas de liquidación anticipada en impostos atrasados e unha gran suma procedente dos bancos.

Así que semana a semana o estado grego ten que pagar salarios e pensións cun pequeno superavit e está recorrendo ás reservas de efectivo de varios organismos públicos para manterse a flote.

O problema número tres consiste en que, mesmo que consiga pequenos superavits cada mes, o estado grego ten que afrontar 15 mil millóns de débeda este ano, moita dela en forma de pagarés de curto prazo que os seus bancos normalmente poderían mercar, pero cuxa capacidade de compra de débeda a curto prazo foi cortada polo BCE.

Espazo para o acordo

Ao longo de toda a crise o tempo xogou a favor dos acredores de Grecia e dos opositores de Syriza. Cando o BCE quitou as liñas normais de crédito e bloqueou os préstamos de emerxencia en febreiro, fíxoo para acelerar a retirada masiva de depósitos que comezara o último mes do antigo goberno. Isto forzou ao ministro de finanzas Yanis Varoufakis, na reunión do Eurogrupo do 20 de febreiro, a unha rebaixa (pero non total) do programa antiausteridade.

Desde entón, o obxectivo de Varoufakis foi demostrar que hai unha versión de esquerdas de reformas estruturais antiausteridade aceptable para os acredores, que lles permitan liberar os 7 mil millóns de euros en préstamos que están a reter. Pero mesmo así, isto só sería o preludio das discusións sobre como reprogramar os 320 mil millóns de euros de débeda grega.

O último intento, en forma dun documento de 26 páxinas en inglés, considerábase que proporcionaba razóns creíbles para acadar dito acordo, pero a cuestión xa non ten que ver coa credibilidade fiscal.

A maioría pro-euro en Syriza calculou mal sistematicamente a oposición á que se enfronta dentro da zona euro. Ten do seu lado aos EEUU e a Francia e a Italia facendo algúns ruídos de simpatía, pero todo isto é superado por unha coalición de países a favor da austeridade arredor de Alemaña que continuamente bloquea calquera tentativa de negociar un compromiso por parte da Comisión Europea.

Así, cada vez que semella haber un acordo sólido, Alemaña e os seus aliados históricos, que datan da segunda guerra mundial, bloquéano, sexa no BCE ou no Eurogrupo.

“Calexón sen saída”

A profundidade do apego de Syriza ao euro demostrouse cando o seu gurú económico, Euclides Tsakalotos, se dirixiu a parlamentarios en Westminster o mes pasado. Ante o estímulo para abandonar o euro por parte de parlamentarios da esquerda laborista,  Tsakalotos sinalou a experiencia da esquerda británica e francesa nos anos 80 co que chamou o “calexón sen saída” da solucións económicas nacionais.

Polo tanto, os líderes de Syriza están casados coa zona euro pero a zona euro está configurada actualmente para esmagar a Syriza.

Coa desaleración do crecemento e os ingresos fiscais irregulares, isto non pode durar para sempre.

As grandes empresas en Grecia non son tan hostiles a Syriza como se podería pensar. Moitos grandes empresarios ven as “mans limpas” do partido como as únicas que poden esganar o nepotismo e a corrupción que arruinou a economía grega durante décadas. Engadido a isto existe unha ala de conservadores gregos arredor da dinastía Karamanlis que está, díxome un exdeputado aliñado con eles, “preparada para axudar a Syriza”.

Se se lle engade o pequeno partido de centro esquerda Potami e o novo partido formado polo ex primeiro ministro George Papandreou, está clara a base para un “goberno de centro-esquerda”, dirixido por Syriza a modo de goberno de unidade nacional e arredor dun programa esencialmente ditado por Berlín, pero con certa flexibilidade para calmar aos membros e votantes de Syriza.

Esta é a estratexia emerxente do centro esquerda e da comunidade empresarial grega con vínculos globais. E o desexo pola mesma agudizouse cando Syriza foi empurrada á colaboración económica con Rusia, Irán, Azerbaián e China.

Obrigar a unha división

Pero a esquerda de Syriza é forte. A Plataforma de esquerda, encabezada polo ministro de enerxía, Lafazanis, é fortemente antieuro e sente que os acontecementos lle dan a razón. Trátase, basicamente, do que queda do comunismo con vínculos moscovitas e da estrema esquerda dentro de Syriza pero, na última votación interna, unironselles outros esquerdistas máis modernos e “horizontais”, co que conseguiron que un 41% votase en contra do acordo feito por Varoufakis en febreiro.

Así que cada vez hai máis presión, dentro e fóra, para forzar unha división en Syriza que faga que a Plataforma de esquerda deixe o grupo parlamentario e Tsipras estea obrigado a depender do centro-esquerda e da ala conservadora de Karamanlis para acadar calquera acordo no parlamento heleno.

Pero hai unha terceira forza que os editorialistas dos diarios financeiros tenden a esquecer cando ven a Grecia maniatada entre Berlín e Moscú: o propio pobo grego.

Até o de agora este estivo moi tranquilo. Os chamados “movementos sociais” –sindicatos, grupos antifascistas, bancos de alimentos, asembleas locais e similares- estaban, como me dixo un activista veterano, “esgotados” no tempo en que Syriza chegaba ao poder. A partir de entón estiveron hipnotizados pola aparición dun novo tipo de política no parlamento: a promesa de combater a corrupción, o comité para xulgar a legalidade do rescate de 2011, a desaparición dos gases lacrimóxenos no armamento da policía antidisturbios, a liberación lenta de inmigrates procedentes de campamentos do exército…

O aumento da frustración

Aqueles cos que falei este mes comentan a crecente frustración  con Syriza dos activistas e simpatizantes a respecto do drama oculto que ten lugar en Bruxelas. Entrementres, os diversos líderes dos ministerios de Syriza aínda están a loitar por tomar o control e mesmo por ter información axeitada. A presidenta do parlamento, Zoe Konstantopoulou, abriu as portas aos activistas antiracistas nunha manifestación recente. Pero a coreografía fóra da residencia do primeiro ministro é a dunha xestión da crise febril.

Mesmo se se está dentro, recibindo unha mensaxe cada 10 minutos de alguén que sabe o que está a suceder, a atmosfera de crise pode ser esgotadora. Para os que están nas rúas e nos cafés, vendo que todo sucede más alá do seu control, estase volvendo extenuante.

Nestes momentos históricos ás veces todo se reduce aos individuos. O desexo de Varoufakis –pro-EEUU, educado en occidente e non membro aínda de Syriza-, tal como me dixo en febreiro, é ser “o último en deixar o euro”. Así que se chega o momento en que el teña que mudar da conciliación á supervivencia poderemos estar seguros de que todas as vías están esgotadas. Pero, como me dixo xusto antes das eleccións, cre que un euro sen reformar colapsará en dous anos.

Publicamente Varoufakis adoptou un ton non só de conciliación senón tamén de reconstrución coa eurozona. En privado, porén, os seus asesores –e estes son algunhas das persoas máis centristas dentro de Syriza- están conmocionados co nivel de hostilidade que coñeceron dentro da zona euro.

Esa ala de Syriza que é basicamente socialdemócrata estaba existencialmente unida ao euro. Agora a crenza existencial no euro está a ser sacudida. E o perigo para a eurozona é que este mesmo proceso se replique en todo un pobo se a evidencia é esmagadoramente convincente.

Se se presiona até o límite –sexa polo fracaso dunha subasta de débeda a curto prazo ou polo simple non pagamento das facturas- Varoufakis non terá problemas en desencadear controis de capitais, impostos de emerxencia ás grandes empresas e a inauguración dunha segunda moeda.

A economía no caos

Chegados a ese punto, será cuestión da eurozona reaccionar ou non. Pero se sobe a aposta existen poderosas armas no arsenal grego: os 80 mil millóns de euros que debe á eurozona a través do sistema Target 2 que, tal como indicou Ambrose Evans Pitchard, non están protexidos. E despois as débedas que ten co BCE.

Grecia tentaría, nun primeiro momento, quebrar sen saír da zona euro. Pero a quebra levaría a política e a economía europea ao caos. A xa deflaccionaria e semiestancada eurozona tería que enfrontar outros 12-18 meses co botón de pausa até que o sistema bancario absorvese a quebra grega.

Así que nas próximas dúas semanas hai un maior perigo de “Graccidente” –unha quebra parcial non causada pola estratexia de Syriza senón polo erro de cálculo do BCE a respecto da provisión de osíxeno financeiro aos bancos gregos, ou por non poder afrontar os recibos semanais o ministerio de facenda.

Os gregos acudiron esta fin de semana ás igrexas para celebrar a pascua ortodoxa. Alexis Tsipras, aínda cunha popularidade do 71%, aproveitou a ocasión para falar de renacemento e renovación. Porén, para algúns, a resposta ao saúdo “Cristo resucitou” foi bromear dicindo “Mándao a Bruxelas a negociar”.

Rematada a pausa da pascua, as negociacións aproxímanse a un momento crucial.

Se Grecia é forzada a unha quebra accidental, o dano ao proxecto do euro e á imaxe da UE sería total. Un banco central colaborando coa quebra dos bancos que debe supervisar e desexando a ruptura da unión monetaria que se supón que debe regrar mancharía a reputación do BCE por unha década.

Orixinal: http://blogs.channel4.com/paul-mason-blog/syriza-verge-nervous-breakdown/3571

Para vencer á austeridade Grecia debe rachar co euro. Costas Lapavitsas

O acordo asinado entre Grecia e a UE tras semanas de intensas negociacións é un compromiso acadado baixo coacción económica. O seu único mérito para Grecia é manter o goberno de Syriza vivo para volver loitar noutra ocasión. E ese día non está lonxe. Grecia terá que negociar un acordo de financiamento de longo prazo en xuño e agosto. Nos vindeiros catro meses, o goberno terá que actuar conxuntamente para salvar eses obstáculos e aplicar o seu programa radical. A esquerda europea ten grande interese no éxito grego se este serve para facer retroceder ás forzas da austeridade que están a esganar o continente.

En febreiro, o equipo negociador grego caeu nunha trampa dobre. Por unha banda estaba a dependencia dos bancos gregos da liquidez do BCE, sen a cal deixarían de funcionar. Mario Draghi, presidente do BCE, meteu máis presión estreitando os termos da provisión de liquidez. Preocupado polos acontecementos, os depositantes retiraron fondos; cara o final das negociacións os bancos gregos estaban a perder mil millóns de euros de liquidez por día.

Por outra banda, estaba a necesidade de financiación do estado grego para atender as débedas e pagar os salarios. Estando en curso as negociacións, os fondos escasearon máis. A UE, liderada por Alemaña, cinicamente agardou até que a presión sobre os bancos gregos chegara ao punto culminante. Pola tarde do venres 20 de febreiro o goberno de Syriza tivo que aceptar un acordo ou se enfrontaba a condicións financeiras caóticas na semana seguinte, algo para o que en absoluto estaba preparado.

O acordo resultante ampliou o acordo de préstamo a Grecia a catro meses de financiación garantida, suxeita a revisión periódica polas “institucións”; é dicir, pola Comisión Europea, o BCE e o FMI. O país viuse obrigado a declarar que vai cumprir con todas as obrigas fronte aos seus acredores “plenamente e en prazo”.

Ademais, terá como obxectivo lograr superávits primarios “apropiados”; desistir de accións unilaterais que “afecten negativamente os obxectivos fiscais”; e levar a cabo “reformas” que van en contra dos compromisos de Syriza de baixar impostos, aumentar o salario mínimo, reverter as privatizacións e aliviar a crise humanitaria.

En suma, o goberno de Syriza pagou un prezo moi alto para seguir con vida. As cousas poranse aínda máis difíciles polo lamentable estado da economía grega. O crecemento en 2014 foi un mísero 0,7%, mentres que o PIB contraeuse durante o último trimestre. A produción industrial reduciuse un 3,8% máis en decembro e mesmo as vendas ao por menor diminuíron un 3,7%, a pesar do Nadal. O indicativo máis preocupante, porén, é a caída dos prezos nun 2,8% en xaneiro. Esta é unha economía en espiral deflacionaria sen ningunha ou pouca dirección posible.

Os próximos catro meses serán un período de constante loita para Syriza. Hai poucas dúbidas de que o goberno se enfrontará a grandes dificultades para pasar a revisión de abril realizada polas “institucións” e lograr a liberación dos moi necesarios fondos. De feito, é tan grave a situación fiscal que os acontecementos poderían precipitarse aínda máis rápido.

Os ingresos tributarios estanse esboroando, en parte porque a economía está conxelada e en parte porque a xente está retendo o pagamento ante a expectativa de alivio da carga fiscal extraordinaria dos últimos anos. Os fondos públicos veranse sometidos a unha presión considerable xa en marzo, cando haberá que facer pagamentos importantes de débeda.

Pero aínda supoñendo que o goberno navegue con éxito estes estreitos, en xuño Grecia terá que volver entrar en negociacións coa UE para un acordo de financiamento de longo prazo. A trampa de febreiro está aínda moi presente e lista para xurdir de novo.

Que debemos nós, como Syriza, facer e como podería a esquerda de toda Europa axudar? O paso máis importante é darse de conta de que a estratexia da esperanza de lograr un gran cambio radical no marco institucional da moeda común chegou á súa fin. A estratexia deunos éxito electoral coa promesa de liberar ao pobo grego da austeridade sen ter que soportar a saída da eurozona. Por desgraza, os acontecementos demostraron, fóra de toda dúbida, que isto é imposible, e é hora de que recoñezamos a realidade.

Para que Syriza evite o colapso ou a entrega total debe ser autenticamente radical. A nosa forza radica exclusivamente no tremendo apoio popular que aínda gozamos. O goberno debe implementar rapidamente medidas para aliviar aos traballadores das tremendas presións dos últimos anos: prohibir as execucións hipotecarias, condonar a débeda interna, volver a conectar ás familias á rede eléctrica, aumentar o salario mínimo, deter as privatizacións. Este é o programa polo que fomos elixidos. As metas fiscais e a supervisión por parte das “institucións” deben ser algo secundario nos nosos cálculos, se pretendemos manter o apoio popular.

Ao mesmo tempo, o noso goberno debe enfocar as negociacións de xuño cun marco mental moi diferente ao de febreiro. A eurozona non pode ser reformada e non se converterá nunha “amable” unión monetaria que apoie á clase traballadora. Grecia debe poñer unha ampla gama de opcións sobre a mesa, debe estar preparada para medidas extraordinarias de liquidez e debe saber que poderá manexar calquera eventualidade se a súa xente está preparada. Despois de todo, a UE xa creou o desastre neste país.

Syriza podería gañar o auxilio da esquerda europea, pero só se a esquerda sacode as súas propias ilusións e comeza a propor políticas sensatas que poidan liberar a Europa do absurdo en que se converteu a moeda común. Neste caso, podería haber unha posibilidade de rematar coa austeridade en todo o continente. Temos moi pouco tempo.

Orixinal:  http://www.theguardian.com/commentisfree/2015/mar/02/austerity-greece-euro-currency-syriza

Syriza ten solucións ousadas ás forzas da austeridade que esganan Europa. Costas Lapavitsas

A semana inaugural do novo goberno de Grecia xa conseguiu dar unha boa sacudida á política da UE e aínda queda moito máis por vir. En primeiro lugar compre facer fronte ao bulo amplamente estendido segundo o cal o goberno de coalición entre Syriza, o partido que represento no Parlamento, e os Gregos Independentes (ANEL) é unha impía alianza vermello-marrón. ANEL non é a versión suave do fascista Amencer Dourado. É un partido nacionalista que fala por amplos sectores do conservadorismo popular e que se opuxo ás desastrosas políticas de austeridade. De feito, con respecto á débeda nacional de Grecia, a súa posición mesmo se podería considerar á esquerda de Syriza. Está de máis dicir que Syriza preferiría formar goberno por si mesma, pero os resultados das eleccións non o quixeron así. Para a súa vergonza o Partido Comunista grego rexeitou incorporarse ou mesmo apoiar ao goberno de Syriza. 

Non existe outro partido con credenciais anti-rescate no Parlamento grego. O dilema para Syriza, polo tanto, era ou ben formar un goberno con ANEL e aplicar o programa antirescate ou deixar que o país acudise a novas eleccións, o que sería desastroso para a súa economía e sociedade.
 
Fixemos o correcto.
 
A realidade de que Syriza estea no poder comezou a emerxer tan pronto como o se formou o goberno. Varios ministros fixeron anuncios notables mentres asumían o cargo: detención das privatizacións eléctricas e petroleiras, reinserción laboral dos traballadores do sector público despedidos, desmontaxe da desregulación laboral, elevación do salario mínimo e máis. Entrementres, o novo ministro de Finanzas declarou que o país xa non ía negociar coa troika da CE, o BCE e o FMI. Grecia non se someterá á avaliación prevista do seu programa de rescate, mesmo se iso significa que non recibe outros 7,2 mil millóns de euros. De feito, o país xa non considera á troika como unha institución válida. Para colmo, Grecia até semella diferenciarse da política da UE no que ten que ver con Rusia.
 
A reacción do mercado de valores de Atenas foi inmediata: os prezos das accións esboroaron, en particular as dos bancos.
 
É probable que a presión financeira volva xurdir esta semana xa que os bancos perderon liquidez e o investidores internacionais están moi nerviosos. A reacción dos responsables políticos europeos, pola súa parte, foi dunha incredulidade atónita, apenas enmascarada por sutilezas diplomáticas. Sen dúbida, realizáronse iradas chamadas telefónicas.
 
Atenas durante os últimos días.
 
O goberno Syriza é inexperto, pero sería un erro pensar nel coma un grupo de axitadores á procura de pelexa con todo o mundo. O que en realidade está a facer é aplicar a “liña” —nos termos pasados de moda da esquerda— coa cal chegou ao poder. En concreto, está aplicado a liña do “bo euro” afirmando que a unión monetaria europea, así como a propia UE, pode ser radicalmente transformada desde dentro. O liderado de Syriza non ten ningunha intención de sacar a Grecia fóra da Unión Monetaria Europea. Por outra banda, cre que os custes do “Grexit” poderían ser tan severos que Europa non forzaría a saída de Grecia da moeda común. Sobre esta base, pénsase que cunha alianza poderosa das forzas da esquerda emerxentes en toda Europa o pesadelo da austeridade podería rematar, a carga da débeda podería mitigarse a  través do continente, poderían adoptarse políticas para aumentar o emprego e o estado do benestar podería fortalecerse. Europa transformaríase.
 
Non é de estrañar que as accións do goberno de Syriza xerasen unha enorme onda de apoio popular en Grecia. Existe unha sensación palpable de alivio e orgullo nacional entre os gregos do común, a sensación de que se está a recuperar certa dignidade tras anos de seren tratados dun xeito terrible. Outras novidades alentadoras foron as poderosas voces internacionais falando en apoio a Syriza, incluída a do Presidente Obama.
 
Porén, a verdadeira proba do “bo euro” virá só cando Berlín e Angela Merkel comecen a mostrar a súa man. A dura realidade é que a UE ten unha influencia substancial en Grecia. O país conta con ter que facer importantes reembolsos de débeda nos vindeiros tempos, o máis grande a comezos de verán, que serán imposible de abordar sen novo financiamento. O programa nacional de Syriza, por outra banda, segue a estar financiado dun xeito pouco seguro, mesmo que o goberno só se propoña un orzamento equilibrado. O imposto da renda foi diminuíndo, en parte pola presión fiscal extraordinaria imposta pola troika e en parte pola interrupción das eleccións. Será necesaria unha máis rápida reorganización da recadación fiscal para asegurar a financiación das medidas previstas para aliviar aos que están máis golpeados pola crise. E os bancos continúan dependendo totalmente da liquidez proporcionada polo BCE e son susceptibles de teren fugas de depósitos.
 
A presión sobre Syriza para diluír as súas demandas e cumprir cos requisitos básicos do rescate serán probablemente feroces. Se os líderes de Syriza non se someten, será vital que reciban un apoio internacional forte, incluídas boas propostas prácticas para enfrontar as grandes dificultades que se enxergan. É necesario seguir debatendo, por exemplo, se Grecia debe pagar na súa totalidade a parte da débeda que se debe ao BCE e ao FMI (aproximadamente 70 mil millóns de euros de 320 mil millóns). Está abertamente en disputa a base xurídica e moral desa débeda. A liña do “bo euro” estase enfrontando cara a cara coa realidade, e dúas cousas son de suma importancia:
 
Primeiro, non se debe permitir que as forzas da austeridade que hoxe esganan Europa esmaguen o experimento Syriza ou que o convertan nun compromiso podre.
Segundo, Syriza ten que prepararse dun xeito sólido e meticuloso para todas as eventualidades, algo que se comprende moi ben no seu interior.
 
O resto é política de falabaratos.

Orixinal: http://www.theguardian.com/commentisfree/2015/feb/02/syriza-solutions-austerity-europe-greece-leftwing-alliance